Bê bối khoáng sản Congo bủa vây Nvidia, Sony và Microsoft
Một báo cáo điều tra mới từ tổ chức Global Witness đã chỉ ra rằng nguồn quặng coltan bất hợp pháp từ các mỏ do nhóm phiến quân M23 kiểm soát tại Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC) đã len lỏi vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn công nghệ và xe hơi hàng đầu thế giới như Sony, Microsoft, Nvidia và Toyota. Điều này làm dấy lên những lo ngại sâu sắc về tính hiệu quả của các biện pháp kiểm soát nguồn gốc khoáng sản hiện nay.
Lỗ hổng nghiêm trọng trong chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu
Coltan là một khoáng sản kim loại quý hiếm, nguyên liệu không thể thiếu để sản xuất tụ điện trong điện thoại thông minh, máy tính và các thiết bị điện tử cao cấp. Theo Global Witness, 5 trong số 7 nhà xuất khẩu coltan lớn nhất của Rwanda đã thu mua nguyên liệu có nguồn gốc từ vùng mỏ Rubaya thuộc tỉnh Bắc Kivu (Congo) - khu vực bị nhóm vũ trang M23 kiểm soát trong hai năm qua. Đáng chú ý, Rubaya chiếm tới 15% sản lượng coltan toàn cầu, khiến khu vực này trở thành mắt xích chiến lược nhưng cũng đầy rủi ro.
Sự thất bại của các hệ thống truy xuất nguồn gốc
Báo cáo điều tra kéo dài từ năm 2023 đến tháng 9/2025 cáo buộc rằng hệ thống truy xuất nguồn gốc ITSCI đã bị lợi dụng để hợp thức hóa lượng lớn coltan buôn lậu. Đồng thời, các cuộc kiểm toán thuộc Sáng kiến Khoáng sản Có trách nhiệm (RMI) cũng không phát hiện được dòng khoáng sản xung đột này đi vào các lò luyện kim. Trước các cáo buộc trên, Toyota và Sony khẳng định đang thắt chặt quy trình giám sát nhà cung cấp, trong khi Nvidia, Amazon và Microsoft lựa chọn giữ im lặng.
Nhận định và bài học cho nhà đầu tư Việt Nam
Đối với các nhà đầu tư Việt Nam, bê bối này là lời cảnh báo đắt giá về rủi ro ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị) trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Việc các tập đoàn công nghệ lớn như Nvidia hay Microsoft đối mặt với rủi ro pháp lý và làn sóng tẩy chay có thể gián tiếp ảnh hưởng đến các doanh nghiệp công nghệ và sản xuất linh kiện bán dẫn trong nước vốn là đối tác của họ. Trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu, các nhà đầu tư cần ưu tiên lựa chọn cổ phiếu của những doanh nghiệp có hệ thống quản trị rủi ro chuỗi cung ứng chặt chẽ và tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn quốc tế để đảm bảo an toàn cho danh mục đầu tư dài hạn.