Bùng nổ khoáng sản quan trọng: Rủi ro khi hỗ trợ quản trị giảm
Tóm tắt: Khi các quốc gia tranh giành chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược, họ đang đầu tư hàng tỷ USD vào khai thác và chế biến. Tuy nhiên, nguồn tài trợ cho quản trị, minh bạch và tham gia cộng đồng đang giảm mạnh, tạo ra một khoảng trống tài chính thứ hai có thể làm chậm các dự án quan trọng.
Đầu tư quy mô lớn nhưng hỗ trợ quản trị giảm
Báo cáo Thinking Strategically About Mineral Governance Funding do TAI Collaborative thực hiện, được tài trợ bởi BHP Foundation, cho thấy nhu cầu khoáng sản tăng nhanh trong khi nguồn tài trợ công và từ các tổ chức từ thiện cho công tác quản trị đang thu hẹp. Các nhà tài trợ chính phủ đang chuyển ưu tiên sang đầu tư chiến lược và thương vụ, giảm bớt các chương trình minh bạch, giám sát xã hội dân sự và tham gia cộng đồng.
Xu hướng toàn cầu
Không chỉ ở Mỹ, các nhà tài trợ ở châu Âu, Nhật Bản và các khu vực khác cũng đang thay đổi chiến lược. Cạnh tranh địa chính trị về khoáng sản đã khiến các chính phủ can thiệp mạnh mẽ vào khai thác và chế biến, và dự kiến sẽ tiếp tục là động lực lớn cho đầu tư khai thác đến năm 2026.
Khoảng trống tài chính thứ hai: Đầu tư cho quản trị
TAI nhấn mạnh rằng khoảng trống này không phải là vốn xây dựng mỏ hay nhà máy, mà là số tiền nhỏ hơn rất nhiều để xây dựng thể chế và mối quan hệ cộng đồng. "Chỉ cần một phần nhỏ, khoảng 5% so với tổng đầu tư, nhưng hiện nay con số này gần như không tồn tại," Michael Jarvis, giám đốc điều hành TAI, cho biết.
Giải pháp đề xuất
Jarvis đề xuất một khoản đồng đầu tư khoảng 10 triệu USD cho quản trị khai thác trong vòng hai năm tới. Số tiền này tương đương với mức cắt giảm mà TAI đã quan sát được trong năm qua và có thể tạo ra sự khác biệt đáng kể trong việc bảo đảm các dự án đạt được kết quả tốt.
Nhận định cho nhà đầu tư Việt Nam
Đối với các nhà đầu tư Việt Nam, việc theo dõi không chỉ số vốn đầu tư vào hạ tầng khai thác mà còn cả các quỹ hỗ trợ quản trị là rất quan trọng. Khi các dự án khoáng sản chiến lược ở Việt Nam hoặc khu vực Đông Nam Á thu hút vốn nước ngoài, rủi ro về minh bạch và gắn kết cộng đồng có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận và thời gian hoàn vốn. Do đó, nhà đầu tư nên cân nhắc đầu tư hoặc hỗ trợ các quỹ quản trị, hoặc yêu cầu các đối tác khai thác cam kết mạnh mẽ về trách nhiệm xã hội và môi trường để giảm thiểu rủi ro và bảo vệ lợi ích dài hạn.