Canada: Ưu đãi thuế có thể hút 1,1 tỷ USD vào khai khoáng
Theo phân tích từ hãng kiểm toán EY, việc mở rộng các chính sách ưu đãi thuế có thể giúp Canada thu hút thêm tới 1,1 tỷ USD (1,6 tỷ CAD) vốn đầu tư thăm dò khai khoáng mỗi năm, tạo tiền đề đưa 3 đến 5 dự án mỏ mới vào khai thác.
Động lực từ dòng vốn ưu đãi và cơ chế cổ phiếu dòng tiền
Báo cáo do Hiệp hội Thăm dò Khoáng sản (AME) ủy thác cho thấy, việc đưa các chi phí nghiên cứu khả thi và kỹ thuật vào danh mục chi phí thăm dò được khấu trừ thuế (Canadian Exploration Expenses - CEE) sẽ giúp thu hẹp khoảng cách tài chính giữa giai đoạn phát hiện quặng và triển khai thực tế. Thông qua cơ chế phát hành cổ phiếu dòng tiền (flow-through shares), các công ty có thể chuyển giao quyền khấu trừ thuế này cho nhà đầu tư.
Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc AME, ông Todd Stone, nhấn mạnh Canada đang đứng trước cơ hội củng cố chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng, nâng cao năng lực công nghiệp và an ninh quốc gia. Ưu đãi thuế này nhận được sự đồng thuận lớn từ chính quyền nhiều tỉnh bang như British Columbia, Alberta, Saskatchewan, Manitoba, Nova Scotia và Yukon.
Rào cản ngân sách và tác động kinh tế dài hạn
Dù đảng Tự do cam kết mở rộng hoạt động thăm dò, Ngân sách 2025 của Canada lại đề xuất loại bỏ chi phí xác định tính khả thi kinh tế khỏi danh mục CEE. Tuy vậy, AME đang tiếp tục vận động Bộ Tài chính Canada nới lỏng quy định trong Ngân sách 2026, bên cạnh chính sách hoàn thuế 30% cho 12 loại khoáng sản chiến lược.
EY ước tính, nếu đi kèm giá hàng hóa thuận lợi và hạ tầng cải thiện, việc tăng chi tiêu thăm dò có thể đóng góp 5,2 đến 12,2 tỷ CAD vào GDP giai đoạn 2026–2035, đồng thời tạo ra hàng chục nghìn việc làm tương đương. Dù chính phủ có thể giảm 6,6 tỷ CAD doanh thu thuế trong 10 năm, nhưng giá trị GDP tạo ra cao gấp 5 lần con số này.
Nhận định cho nhà đầu tư Việt Nam: Động thái thúc đẩy khai thác khoáng sản của Canada khẳng định cuộc đua giành quyền kiểm soát chuỗi cung ứng nguyên liệu chiến lược (phục vụ xe điện, chất bán dẫn và công nghệ xanh) trên phạm vi toàn cầu. Nhà đầu tư tại Việt Nam nên theo dõi sát diễn biến nguồn cung kim loại công nghiệp và các doanh nghiệp nguyên vật liệu thượng nguồn. Làn sóng mở rộng mỏ tại Bắc Mỹ có thể tác động đến giá hàng hóa thế giới, mở ra cơ hội phân bổ dòng vốn vào nhóm cổ phiếu vật liệu cơ bản hoặc các quỹ ETF hàng hóa quốc tế có tỷ trọng kim loại chiến lược.