CPI Nhật Bản vượt 2%: BoJ sẽ tăng lãi suất tháng 12?
Lạm phát lõi của Nhật Bản trong tháng 9 được dự báo sẽ tăng lên mức 2,1%, chính thức vượt qua mức mục tiêu 2% của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) lần đầu tiên kể từ tháng 12 năm ngoái. Diễn biến này làm giảm dần lý do duy trì chính sách tiền tệ nới lỏng và củng cố mạnh mẽ khả năng BoJ sẽ tiếp tục tăng lãi suất ngay trong cuộc họp tháng 12 tới.
Lạm phát Nhật Bản tăng tốc trở lại do chi phí năng lượng
Theo khảo sát từ Reuters, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) lõi toàn quốc của Nhật Bản (không bao gồm thực phẩm tươi sống nhưng bao gồm năng lượng) dự kiến đạt mức 2,1% so với cùng kỳ năm trước, tăng mạnh từ mức 1,7% của tháng 8. Trong khi đó, CPI tổng thể cũng được dự báo tăng lên 2,1% và chỉ số CPI cơ bản loại trừ cả thực phẩm tươi sống lẫn năng lượng ước đạt 2,3%.
Nguyên nhân chính thúc đẩy đà tăng đến từ chi phí năng lượng leo thang do căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông bắt đầu ngấm vào hóa đơn sinh hoạt của các hộ gia đình. Trước đó, số liệu CPI khu vực Tokyo – chỉ báo sớm thường có độ trễ 3 tuần so với toàn quốc – đã ghi nhận mức tăng vượt xa kỳ vọng với CPI lõi đạt 2,7%, cho thấy rủi ro lạm phát toàn quốc có thể còn cao hơn dự báo.
Áp lực lên tỷ giá USD/JPY và thị trường tài chính
Nếu số liệu CPI thực tế công bố tích cực hơn dự phóng, kỳ vọng BoJ thắt chặt chính sách tiền tệ sẽ được đẩy mạnh. Dù BoJ được dự báo giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp ngày 29-30/10, tháng 12 vẫn là thời điểm có xác suất cao cho đợt tăng lãi suất tiếp theo.
Biến động của đồng Yên và thị trường trái phiếu
Cặp tỷ giá USD/JPY hiện dao động trong biên độ hẹp quanh vùng 157 đến sát 159. Một chỉ số lạm phát cao sẽ kéo tỷ giá kiểm định lại vùng hỗ trợ 157; ngược lại, nếu lạm phát thấp hơn kỳ vọng, tỷ giá có thể hướng lên mốc 159 – ngưỡng mà nguy cơ can thiệp tỷ giá từ Bộ Tài chính Nhật Bản sẽ gia tăng. Trên thị trường trái phiếu chính phủ Nhật (JGB), kỳ hạn 2 năm và 5 năm đang phản ánh sát nhất kỳ vọng tăng lãi suất.
Thị trường chứng khoán: Lợi thế phân hóa
Đối với chỉ số Nikkei, đồng Yên mạnh lên và triển vọng lãi suất tăng thường gây bất lợi cho nhóm cổ phiếu xuất khẩu nhưng lại tạo động lực tích cực cho nhóm ngân hàng. Dù vậy, dòng tiền vào nhóm công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) vẫn đóng vai trò chi phối xu hướng chung.
Nhận định và tác động tới nhà đầu tư Việt Nam
Đối với nhà đầu tư Việt Nam, việc BoJ dần bình thường hóa chính sách tiền tệ mang lại một số lưu ý quan trọng:
Thứ nhất, việc đồng Yên mạnh lên và lãi suất Nhật Bản tăng có thể tiếp tục thúc đẩy hoạt động đảo ngược giao dịch chênh lệch lãi suất (yen carry trade), tạo ra các đợt rung lắc thanh khoản trên thị trường tài chính toàn cầu, gián tiếp ảnh hưởng đến tâm lý giao dịch trên sàn chứng khoán Việt Nam (VN-Index).
Thứ hai, ở góc độ vĩ mô trong nước, các doanh nghiệp Việt Nam có dư nợ vay lớn bằng đồng JPY (như một số doanh nghiệp nhiệt điện, xây lắp hạ tầng) cần cẩn trọng trước rủi ro lỗ tỷ giá nếu đồng Yên tiếp tục phục hồi. Ngược lại, các doanh nghiệp xuất khẩu sang Nhật Bản hoặc nhóm xuất khẩu lao động có thể hưởng lợi khi đồng Yên tăng giá so với VND. Nhà đầu tư nên theo dõi sát diễn biến lạm phát và các tuyên bố từ BoJ để quản trị rủi ro danh mục kịp thời.