Đức: Thâm hụt thương mại kỷ lục với châu Á-TBD, Trung Quốc là tâm điểm

Đức đối mặt thâm hụt thương mại kỷ lục với châu Á-Thái Bình Dương

Trong một thời gian dài, những khó khăn trong xuất khẩu của Đức không còn là điều mới mẻ. Phần lớn nguyên nhân đến từ nỗ lực đa dạng hóa chuỗi cung ứng khỏi Trung Quốc gần đây, nhưng tham vọng tự chủ của Bắc Kinh cũng không giúp ích gì nhiều. Điều này đã dần gây tổn hại cho nền kinh tế lớn nhất châu Âu, đặc biệt khi xét đến mức độ phụ thuộc của ngành công nghiệp Đức vào nhu cầu từ Trung Quốc trong nhiều năm qua.

Một báo cáo mới từ Germany Trade & Invest (GTAI) hôm nay đưa ra thêm một cảnh báo về những thách thức sắp tới, với dự báo Đức sẽ ghi nhận thâm hụt thương mại kỷ lục gần 146 tỷ EUR với khu vực châu Á-Thái Bình Dương vào năm 2026.

Dự báo chi tiết cho thấy, xuất khẩu sang khu vực này dự kiến giảm 3,2% xuống còn 185,3 tỷ EUR. Trong khi đó, nhập khẩu được dự báo tăng 6,4% lên 330,9 tỷ EUR. Tuy nhiên, chi tiết đáng chú ý nhất là nếu không tính Trung Quốc, thâm hụt thương mại của Đức với châu Á-Thái Bình Dương sẽ thu hẹp xuống chỉ còn dưới 35 tỷ EUR. Điều này cho thấy rõ ràng vấn đề lớn nhất của Đức nằm ở đâu.

Trung Quốc: Từ đối tác chiến lược đến đối thủ cạnh tranh

Sự thay đổi trong ngành công nghiệp ô tô và máy móc

Trong nhiều năm, các nhà sản xuất Đức đã có vị thế vững chắc tại Trung Quốc, đặc biệt là trong lĩnh vực ô tô và máy móc. Tuy nhiên, những ngày tháng đó dường như đã qua khi các nhà sản xuất Trung Quốc đã vươn lên để thu hẹp khoảng cách, và ở một số lĩnh vực, thậm chí còn vượt qua các đối thủ Đức.

Không có ví dụ nào rõ ràng hơn ngành công nghiệp ô tô. Các nhà sản xuất ô tô Đức từng là một trong những người hưởng lợi lớn nhất từ tầng lớp trung lưu đang phát triển của Trung Quốc, nhưng giờ đây, các thương hiệu nội địa đang chiếm một phần lớn hơn trên thị trường, đặc biệt khi đa số người tiêu dùng đang chuyển sang xe điện. Theo báo cáo, xuất khẩu ô tô của Đức sang Trung Quốc đã giảm hơn 30% trong bảy tháng đầu năm 2026. Trong cùng kỳ, xuất khẩu máy móc cũng giảm 18%.

Đây là bằng chứng rõ ràng cho thấy thực tế Trung Quốc đang ngày càng ít phụ thuộc vào các sản phẩm công nghiệp của Đức. Và nếu điều đó chưa đủ tồi tệ cho Đức, vấn đề hiện tại là họ vẫn phụ thuộc nặng nề vào nhập khẩu từ Trung Quốc đối với các sản phẩm điện tử, máy móc và các linh kiện công nghiệp khác.

Thách thức đa chiều cho kinh tế Đức

Với căng thẳng thương mại EU-Mỹ thêm một lớp bất ổn, đây khó có thể là một bối cảnh đáng khích lệ cho nền kinh tế định hướng xuất khẩu của Đức. Điểm sáng nhỏ duy nhất là các quốc gia như Ấn Độ và Đông Nam Á đang trở thành các đối tác thương mại quan trọng hơn. Tuy nhiên, việc cố gắng thay thế quy mô giao dịch với Trung Quốc không phải là điều có thể xảy ra trong một sớm một chiều.

Vấn đề lớn hơn đối với Đức hiện nay không chỉ là họ đang đối mặt với một năm khó khăn nữa về xuất khẩu. Mà hơn thế nữa, bối cảnh cạnh tranh đã thay đổi đáng kể trong những năm qua và họ đang bị bỏ lại phía sau. Nền kinh tế lớn nhất châu Âu phải đối mặt với thực tế rằng những thế mạnh công nghiệp truyền thống mà họ đã dựa vào bấy lâu nay có thể không còn mang lại những lợi thế như trước nữa. Đó là một viên thuốc đắng khó nuốt, và càng khó hơn khi nghĩ về cách họ có thể khắc phục vấn đề ngày càng lớn này.

Nhận định cho nhà đầu tư Việt Nam

Đối với các nhà đầu tư Việt Nam, tình hình kinh tế Đức này mang lại nhiều góc nhìn sâu sắc. Thứ nhất, nó nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đa dạng hóa các mối quan hệ thương mại và chuỗi cung ứng. Việc phụ thuộc quá nhiều vào một thị trường duy nhất, dù lớn như Trung Quốc, có thể khiến các nền kinh tế đối mặt với rủi ro đáng kể khi động lực thay đổi. Thứ hai, nó làm nổi bật sự trỗi dậy nhanh chóng của năng lực sản xuất nội địa ở các thị trường mới nổi, đặc biệt là Trung Quốc, vốn đang thách thức các đối thủ toàn cầu đã có tên tuổi. Điều này vừa tạo ra cơ hội (ví dụ: cho các công ty Việt Nam lấp đầy khoảng trống hoặc hợp tác với các công ty đang đa dạng hóa) vừa tiềm ẩn mối đe dọa (ví dụ: tăng cạnh tranh trong một số lĩnh vực).

Cuối cùng, cuộc đấu tranh của một nền kinh tế công nghiệp trưởng thành như Đức để thích nghi với thực tế cạnh tranh mới là một bài học cảnh báo: đổi mới liên tục và thích ứng chiến lược là rất quan trọng cho khả năng phục hồi kinh tế dài hạn. Các doanh nghiệp và nhà đầu tư Việt Nam nên theo dõi chặt chẽ những thay đổi toàn cầu này để xác định các thị trường xuất khẩu mới, đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao năng lực cạnh tranh của chính mình.