ESMA: CFD chiếm 35% giao dịch sản phẩm phức tạp tại EU

Báo cáo mới nhất từ Cơ quan Chứng khoán và Thị trường Châu Âu (ESMA) cho thấy hơn 10 triệu nhà đầu tư cá nhân tại EU đã giao dịch các sản phẩm phái sinh hoặc cấu trúc trong giai đoạn 2022-2025. Trong đó, hợp đồng chênh lệch (CFD) chiếm tới 35% tổng số giao dịch sản phẩm phức tạp, phản ánh sức hút nhưng cũng đi kèm rủi ro cao của loại hình này.

CFD dẫn đầu danh mục sản phẩm tài chính phức tạp

Theo phân tích của ESMA, số lượng nhà đầu tư tham gia các sản phẩm phức tạp chiếm khoảng 2,6% dân số trưởng thành của EU và 18% tổng số nhà đầu tư cá nhân đang hoạt động. Trong danh mục này, CFD là sản phẩm phổ biến nhất với 35% tỷ trọng giao dịch. Theo sau là chứng quyền Turbo (18%), quyền chọn (13%) và các sản phẩm cấu trúc (8%).

Hầu hết các công cụ này được phân loại là phức tạp theo Quy định MiFIR, khác biệt hoàn toàn với các sản phẩm không phức tạp như cổ phiếu, trái phiếu hay các quỹ ETF thông thường. Tỷ lệ này được tính dựa trên số lượng giao dịch thay vì khối lượng danh nghĩa, cho thấy tần suất giao dịch ngắn hạn rất cao ở các sản phẩm này.

Sự trỗi dậy của chứng quyền Turbo và cảnh báo thua lỗ

ESMA ghi nhận xu hướng gia tăng giao dịch chứng quyền Turbo, trong khi CFD không có sự tăng trưởng tương ứng. Điều này cho thấy các nhà đầu tư có thể đang sử dụng Turbo như một sản phẩm thay thế cho CFD do đặc tính đòn bẩy và rủi ro tương đồng. Tuy nhiên, cấu trúc pháp lý của chúng khác nhau: CFD thường giao dịch phi tập trung (OTC), trong khi Turbo được giao dịch trên sàn và có cơ chế knock-out (tự động đóng vị thế khi giá chạm ngưỡng).

Tại Đức, cơ quan quản lý BaFin đã thực hiện nghiên cứu trên 543.000 nhà đầu tư và 113 triệu giao dịch Turbo. Kết quả đáng báo động khi có tới 74,2% nhà đầu tư bị thua lỗ, với tổng thiệt hại lên tới hơn 3,4 tỷ Euro. Điều này dẫn đến việc thắt chặt các biện pháp bảo vệ nhà đầu tư tương tự như đối với CFD, bao gồm việc cấm thưởng và yêu cầu đánh giá kiến thức định kỳ.

Nhận định và lời khuyên cho nhà đầu tư Việt Nam

Đối với các nhà đầu tư tại Việt Nam đang tiếp cận thị trường tài chính quốc tế, báo cáo của ESMA là một lời nhắc nhở quan trọng về rủi ro của các sản phẩm đòn bẩy cao. Dù là CFD, chứng quyền hay các hợp đồng tương lai vĩnh cửu (perpetual futures), tỷ lệ thua lỗ của nhà đầu tư cá nhân luôn ở mức rất cao. Trước khi tham gia, nhà đầu tư cần trang bị kiến thức vững chắc, hiểu rõ cơ chế ký quỹ và tuyệt đối không nên bị hấp dẫn bởi các mức đòn bẩy quá lớn. Việc quản trị rủi ro và lựa chọn các sàn giao dịch có giấy phép uy tín là yếu tố then chốt để bảo vệ nguồn vốn trong môi trường phái sinh đầy biến động.