EU Giới Hạn Giám Sát ESMA Với Các Ông Lớn Crypto
Các quốc gia thành viên Liên minh Châu Âu (EU) vừa chính thức bác bỏ kế hoạch đặt mọi công ty tài sản số dưới sự giám sát trực tiếp của Cơ quan Chứng khoán và Thị trường Châu Âu (ESMA). Thay vào đó, phần lớn các doanh nghiệp sẽ tiếp tục chịu sự quản lý của các cơ quan giám sát quốc gia tại địa phương.
Thay đổi lộ trình giám sát: Chỉ tập trung vào các 'ông lớn'
Đây là một bước lùi đáng kể so với đề xuất ban đầu của Ủy ban Châu Âu vào tháng 12/2025, vốn dự kiến ESMA sẽ giám sát mọi nhà cung cấp dịch vụ tiền điện tử được cấp phép. Hội đồng EU hiện muốn các cơ quan quản lý quốc gia duy trì trách nhiệm đối với hầu hết các công ty, chỉ dành quyền giám sát trực tiếp của EU cho các doanh nghiệp có quy mô và phạm vi hoạt động xuyên biên giới lớn.
Mặc dù ranh giới phân chia cụ thể vẫn chưa được công bố do các ngưỡng quy mô liên quan chưa được xuất bản, nhưng động thái này cho thấy EU đang muốn giảm bớt gánh nặng hành chính cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong ngành crypto.
Giấy phép PEMO và triển vọng thị trường tài sản số
Cùng với việc phân cấp giám sát, Hội đồng EU cũng thống nhất về vị thế Nhà vận hành Thị trường Toàn châu Âu (PEMO). Các đơn vị vận hành sàn giao dịch không đáp ứng tiêu chí giám sát bắt buộc có thể tự nguyện đăng ký trạng thái PEMO để vận hành nhiều địa điểm giao dịch tại EU dưới một giấy phép duy nhất do ESMA quản lý.
Điều này có thể giúp các nhà môi giới có một quy trình nhất quán hơn khi kết nối và giao dịch trên các nền tảng khác nhau. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng giấy phép này thuộc về đơn vị vận hành thị trường, trong khi các nhà môi giới vẫn cần các quyền riêng biệt để cung cấp dịch vụ đầu tư.
Mở rộng thử nghiệm công nghệ DLT
Hội đồng EU cũng muốn mở rộng phạm vi hoạt động trong Chế độ Thử nghiệm DLT (DLT Pilot Regime), một khung pháp lý thử nghiệm cho việc giao dịch và thanh toán các công cụ tài chính được mã hóa (tokenized). Thay đổi này sẽ tạo thêm không gian cho các công ty được quản lý thử nghiệm cơ sở hạ tầng thị trường dựa trên blockchain.
Nhận định cho nhà đầu tư Việt Nam
Việc EU điều chỉnh lộ trình giám sát cho thấy một cách tiếp cận thực tế hơn đối với thị trường tài sản số: quản lý chặt chẽ các thực thể lớn có rủi ro hệ thống nhưng vẫn tạo không gian cho sự đổi mới ở cấp độ quốc gia. Đối với nhà đầu tư Việt Nam, đây là tín hiệu cho thấy các khung pháp lý quốc tế đang dần định hình rõ nét, ưu tiên tính minh bạch và bảo vệ người dùng nhưng không bóp nghẹt các startup nhỏ. Khi Việt Nam đang trong quá trình xây dựng khung pháp lý cho tài sản ảo, các mô hình phân cấp quản lý và cơ chế thử nghiệm (sandbox) như của EU sẽ là bài học kinh nghiệm quý báu để thúc đẩy thị trường tài chính số trong nước phát triển bền vững.