Hội nghị Đầu tư Canada: Huy động 500 tỷ CAD và bài học quy mô
Hội nghị Đầu tư Canada vừa công bố huy động được gần 500 tỷ CAD (khoảng 358 tỷ USD) cam kết đầu tư. Tuy nhiên, phần lớn con số khổng lồ này không tập trung vào các dự án khai thác khoáng sản riêng lẻ, do các doanh nghiệp khai khoáng thiết yếu tại đây vẫn chưa đạt được quy mô đủ lớn để thu hút các định chế tài chính quốc tế.
Khoảng cách quy mô cản trở dòng vốn lớn
Trong số 167 dự án được giới thiệu tại hội nghị, nhóm khoáng sản và kim loại chiếm tỷ trọng lớn nhất với 63 dự án. Tuy nhiên, chỉ có duy nhất dự án đồng-palladium Marathon của Generation Mining nhận được cam kết cụ thể trị giá 140 triệu CAD từ Quỹ Tăng trưởng Canada. Các chuyên gia phân tích cho rằng, các quỹ hưu trí và định chế lớn như CPP Investments hay Brookfield thường tìm kiếm các thương vụ trị giá hàng tỷ USD, trong khi các dự án khai khoáng đơn lẻ thường chỉ cần vài trăm triệu CAD.
Vấn đề quy mô không chỉ nằm ở sản lượng khai thác mà còn ở sự thiếu hụt hạ tầng đồng bộ. Các dự án vật liệu pin cần nhà máy chế biến, nguồn điện và mạng lưới khách hàng sẵn có để tạo thành một chuỗi cung ứng đủ lớn, thay vì để từng nhà phát triển tự xoay sở với các thủ tục pháp lý và hợp đồng bán hàng.
Cải cách pháp lý và ưu đãi thuế từ Chính phủ
Để giải quyết tình trạng trì trệ, Chính phủ Canada đề xuất cơ chế "Một dự án - Một đánh giá - Một năm" nhằm rút ngắn thời gian phê duyệt. Hiện tại, các quy trình rà soát kéo dài là rào cản khiến các nhà đầu tư lớn đẩy các dự án nhỏ xuống cuối danh sách ưu tiên. Ngoài ra, Ottawa cũng đề xuất mở rộng các khoản khấu trừ thuế tức thì cho tài sản khai thác, đường ống và đường sắt, giúp giảm thuế suất hiệu quả đối với đầu tư kinh doanh mới từ 13% xuống còn 6,4%.
Nhận định cho nhà đầu tư Việt Nam
Câu chuyện từ Canada mang lại bài học quan trọng cho ngành khai khoáng và năng lượng sạch tại Việt Nam. Nhà đầu tư Việt Nam cần lưu ý rằng để thu hút dòng vốn ngoại (FDI) quy mô lớn, việc phát triển các dự án đơn lẻ là chưa đủ. Chúng ta cần xây dựng các cụm công nghiệp khoáng sản tích hợp hạ tầng và chế biến sâu để tạo ra quy mô đủ hấp dẫn các quỹ đầu tư toàn cầu. Đồng thời, việc đơn giản hóa thủ tục hành chính và nhất quán giữa trung ương với địa phương sẽ là chìa khóa để giữ chân dòng vốn trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư khoáng sản thiết yếu đang diễn ra gay gắt trên toàn thế giới.