Khủng hoảng nợ Mỹ: Ai sẽ là người phải trả giá?

Giáo sư kinh tế học Kenneth Rogoff từ Đại học Harvard cảnh báo một cuộc khủng hoảng nợ công tại Mỹ là điều khó tránh khỏi khi thâm hụt ngân sách duy trì ở mức 6-7% GDP. Đáng chú ý, ông chỉ đích danh nhóm người có thu nhập cao sẽ là đối tượng chính phải gánh chịu hóa đơn tài khóa này thông qua thuế suất tăng cao và chính sách thắt chặt.

Nguy cơ khủng hoảng từ thâm hụt ngân sách kỷ lục thời bình

Phát biểu tại hội nghị Jackson Hole, cựu chuyên gia kinh tế trưởng của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) Kenneth Rogoff đưa ra cái nhìn thẳng thắn về bức tranh tài khóa của Mỹ. Theo ông, nước Mỹ đang tiến gần tới một cuộc khủng hoảng nợ, kiểm soát tài chính (financial repression) hoặc lạm phát gia tăng. Không chỉ riêng Mỹ, các nền kinh tế lớn khác như Anh, Pháp và Bỉ cũng đang đối mặt với kịch bản tương tự.

Vấn đề cốt lõi nằm ở chỗ mức thâm hụt ngân sách tương đương 6% đến 7% GDP đang diễn ra ngay trong thời bình, nhưng không có liên minh chính trị nào sẵn sàng đứng ra cắt giảm chi tiêu hay cân bằng ngân sách. Mối đe dọa lớn nhất trong 5 đến 10 năm tới không đến từ bên ngoài mà xuất phát từ nội tại cấu trúc tài khóa của nền kinh tế số một thế giới.

Ai sẽ trả giá và phản ứng của thị trường tài chính?

Khi áp lực điều chỉnh tài khóa xuất hiện, ông Rogoff cho rằng nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất sẽ là tầng lớp có thu nhập cao. Trong khi nhóm thu nhập thấp ít bị tác động, người giàu sẽ phải đối mặt với mức thuế gia tăng cùng các biện pháp nâng tuổi nghỉ hưu nhằm giải quyết bài toán ngân sách.

Thị trường trái phiếu đã bắt đầu phản ánh rủi ro này. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm neo quanh mức 4,7%, trong khi kỳ hạn 30 năm vượt 5,2%. Lợi suất thực của trái phiếu chống lạm phát (TIPS) kỳ hạn 30 năm cũng chạm mốc 3%. Trong bối cảnh lạm phát và kiểm soát tài chính có thể làm xói mòn lợi suất danh nghĩa, các tài sản bảo vệ giá trị trước lạm phát đang dần chiếm ưu thế so với trái phiếu truyền thống dài hạn.

Nhận định và chiến lược cho nhà đầu tư Việt Nam

Đối với nhà đầu tư tại Việt Nam, diễn biến nợ công và lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ neo cao mang lại những hàm ý quan trọng:

Thứ nhất, mặt bằng lãi suất USD duy trì ở mức cao sẽ tiếp tục tạo áp lực lên tỷ giá USD/VND và dòng vốn ngoại trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Ngân hàng Nhà nước sẽ phải thận trọng hơn trong việc điều hành chính sách tiền tệ nới lỏng.

Thứ hai, nguy cơ lạm phát toàn cầu kéo dài đòi hỏi nhà đầu tư cá nhân cần đa dạng hóa danh mục, ưu tiên các doanh nghiệp có khả năng chuyển giao chi phí, dòng tiền kinh doanh vững mạnh và tỷ lệ nợ vay thấp. Việc nắm giữ tỷ trọng hợp lý các tài sản phòng thủ như vàng, bất động sản tạo dòng tiền hoặc cổ phiếu giá trị có cổ tức cao sẽ là chiến lược phòng hộ hiệu quả trước các biến động vĩ mô quốc tế.