Mỹ Đẩy Nhanh Xây Dựng Nhà Máy Hiếm Nguyên, Nhưng Thiếu Kỹ Sư
Tóm tắt: Vào ngày 7/8, Tổng thống Trump tổ chức vòng tròn bàn về khai thác tại Washington, đồng thời 14 trường đào tạo khai thác được mời tham dự sự kiện của Bộ Năng lượng. Họ nhận hơn 180 triệu USD tài trợ liên bang – khoản đầu tư giáo dục khai thác đầu tiên trong một thế hệ – trong khi Mỹ dự báo cần thêm 6.000 kỹ sư khai thác trong thập kỷ tới.
Hỗ trợ tài chính liên bang cho giáo dục khai thác
Bộ Năng lượng (DOE) đưa ra chương trình PROSPECT (Providing Opportunities for Specialized Education in Critical Technologies) với ngân sách lên tới 100 triệu USD, nhằm gấp đôi số lượng sinh viên tốt nghiệp có chứng chỉ khai thác, khoáng sản và chuỗi cung ứng trong vòng hai năm. Ngoài ra, Bộ Quốc phòng đề xuất 81,3 triệu USD cho ba trường đại học: Colorado School of Mines (32,7 triệu), South Dakota Mines (25 triệu) và Johns Hopkins (23,6 triệu) để xây dựng các trung tâm đổi mới và tái chế khoáng sản quan trọng.
Chương trình PROSPECT và các khoản tài trợ khác
Hiện tại, chỉ có 16 triệu USD từ quỹ PROSPECT Planning Prize được công bố (ra mắt ngày 14/9), cho phép mỗi trường nhận tối đa 1 triệu USD để lập kế hoạch tăng cường chứng chỉ trong hai năm. Hạn nộp hồ sơ là 5/10. Tuy nhiên, toàn bộ khoản tài trợ vẫn “phụ thuộc vào nguồn ngân sách được phê duyệt” và Quốc hội chưa thông qua bất kỳ dự luật chi tiêu FY2027 nào, khiến nguồn vốn có thể hết hạn vào ngày 11/12.
Thách thức về ngân sách và thời gian thực hiện
Trong khi Bloomberg ước tính hơn 10 tỷ USD đã được cam kết cho các dự án hiếm nguyên và nam châm tại Mỹ, phần ngân sách cho đào tạo nhân lực chỉ chiếm dưới 2% tổng giá trị. Đạo luật NDAA năm 2027, chứa điều khoản hỗ trợ các trường đào tạo khai thác (Section 1883), vẫn chưa được ký kết và không kèm ngân sách cụ thể, tạo ra bất định cho các dự án giáo dục và phát triển nguồn nhân lực.
Nhận định cho nhà đầu tư Việt Nam: Các dự án khai thác hiếm nguyên ở Bắc Mỹ đang được đẩy mạnh, nhưng thiếu hụt kỹ sư và chậm trễ trong việc giải ngân tài trợ giáo dục có thể kéo dài thời gian triển khai. Nhà đầu tư Việt nên cân nhắc rủi ro về nguồn nhân lực và thời gian hoàn thành dự án, đồng thời theo dõi sát sao các quyết định ngân sách của Quốc hội Mỹ trước khi cam kết vốn lớn vào chuỗi cung ứng hiếm nguyên tại khu vực này.