Ngành khai khoáng đối mặt rủi ro thâu tóm do chậm đổi mới
Mark Cutifani, cựu CEO của tập đoàn khai khoáng khổng lồ Anglo American, vừa đưa ra lời cảnh báo đanh thép rằng các công ty trong ngành đang đối mặt với nguy cơ bị thâu tóm bởi các thế lực bên ngoài. Nguyên nhân chính đến từ việc thiếu đổi mới sáng tạo để vượt qua các thách thức về địa chất ngày càng phức tạp và thủ tục pháp lý kéo dài.
Khủng hoảng tài nguyên và sự chậm trễ công nghệ
Phát biểu tại Hội nghị Khai thác và Tài nguyên Quốc tế ở Sydney, ông Cutifani nhấn mạnh rằng các mỏ đang sâu thêm trung bình 40 mét mỗi năm, trong khi việc cấp phép cho các dự án mới có thể mất tới 20 năm. Ông cho rằng ngành công nghiệp này đang thất bại trong việc phát triển các công nghệ cần thiết để thay thế nguồn tài nguyên đang khai thác.
Theo Cutifani, trong vòng 10 năm tới, các mỏ sẽ sâu thêm từ 400-500 mét. Nếu không có sự đột phá về công nghệ để xử lý các thách thức này, các nhà sản xuất lớn sẽ khó có thể duy trì nguồn cung khoáng sản ổn định khi các mỏ hiện tại dần cạn kiệt và việc tiếp cận các mỏ mới trở nên khó khăn hơn.
Nguy cơ thâu tóm từ các doanh nghiệp ngoại ngành
Cutifani lo ngại rằng sự thiếu hụt đầu tư vào các giải pháp dài hạn có thể thúc đẩy các tập đoàn ngoài ngành thực hiện các thương vụ thâu tóm. Ông gợi lại câu chuyện năm 2010 với cựu CEO General Electric, Jeff Immelt, về việc các công ty sản xuất lớn sẽ không thể có được nguyên liệu cần thiết nếu ngành khai khoáng không đổi mới đủ nhanh.
Trong nhiệm kỳ tại Anglo American, Cutifani đã triển khai chương trình FutureSmart Mining, tập trung vào cải thiện an toàn, năng suất và tính bền vững. Sự kết hợp giữa tiến bộ công nghệ và hiệu quả vận hành đã giúp tập đoàn này đạt tỷ suất lợi nhuận cổ đông trung bình hàng năm là 22% trong suốt 9 năm.
Thách thức mới tại Northern Star Resources
Lời cảnh báo của Cutifani được đưa ra khi ông đảm nhận vai trò mới tại Northern Star Resources (ASX: NST). Công ty khai thác vàng này hiện đang trong giai đoạn quan trọng khi mở rộng hoạt động tại KCGM và đối mặt với áp lực từ các nhà đầu tư cũng như sự quan tâm thâu tóm từ đối thủ Gold Fields.
Nhận định dành cho nhà đầu tư Việt Nam
Đối với các nhà đầu tư tại thị trường Việt Nam, bài học từ Cutifani cho thấy tầm quan trọng của việc đánh giá năng lực công nghệ và khả năng làm chủ nguồn nguyên liệu của các doanh nghiệp tài nguyên. Những doanh nghiệp như Hòa Phát (HPG) hay Masan High-Tech Materials (MSR) đang sở hữu lợi thế về chuỗi giá trị khép kín và công nghệ chế biến sâu sẽ có khả năng chống chịu tốt hơn trước các biến động chi phí khai thác. Nhà đầu tư nên ưu tiên các doanh nghiệp có chiến lược đầu tư dài hạn vào công nghệ khai thác bền vững thay vì chỉ tập trung vào lợi nhuận ngắn hạn từ việc bán quặng thô.