Nhà sáng lập Linqto bị cáo buộc lừa đảo 450 triệu USD
Vụ bê bối chấn động thị trường đầu tư mạo hiểm vừa xảy ra khi William Sarris, nhà sáng lập nền tảng Linqto, bị các công tố viên Mỹ cáo buộc điều hành kế hoạch lừa đảo đầu tư pre-IPO trị giá 450 triệu USD. Cựu CEO Joseph Endoso đã nhận tội và đang hợp tác với cơ quan điều tra, trong khi Linqto đã nộp đơn xin bảo hộ phá sản sau khi tạm dừng hoạt động vào tháng 3 năm nay.
Mô hình kinh doanh thiếu minh bạch và mức chênh lệch giá "cắt cổ"
Theo cáo trạng từ Văn phòng Công tố Hoa Kỳ tại Quận Nam New York, Linqto đã mua cổ phần của các công ty tư nhân và bán lại cho khách hàng thông qua các pháp nhân mục đích đặc biệt (SPV). Thay vì sở hữu trực tiếp cổ phiếu, hơn 13.000 khách hàng chỉ mua quyền lợi kinh tế thông qua các SPV này, trong khi Linqto kiểm soát hoàn toàn cả nguồn cung và giá hiển thị trên nền tảng.
Các công tố viên cáo buộc rằng mức chênh lệch giá (markup) trung bình mà Linqto áp đặt lên tới 60% so với giá mua gốc. Thậm chí, hơn 1/4 số giao dịch có mức chênh lệch trên 80%, và một số trường hợp vượt quá 200%. Đây là nguồn doanh thu chính nhưng lại không được công khai minh bạch với nhà đầu tư, dẫn đến việc định giá sai lệch nghiêm trọng.
Thao túng tâm lý FOMO và né tránh quy định pháp luật
Để thúc đẩy doanh số, Linqto bị cáo buộc đã hiển thị trạng thái "cháy hàng" (sold out) ngay cả khi vẫn còn cổ phiếu trong kho. Chiêu trò này nhằm tạo ra tâm lý sợ bỏ lỡ (FOMO), cho phép công ty tăng giá bán cho các phần cổ phần còn lại. Ngoài ra, hệ thống định giá tự động (Automated Market Maker) ra mắt năm 2023 cũng bị can thiệp thủ công bởi Sarris để tối đa hóa lợi nhuận hàng ngày thay vì dựa trên cung cầu thực tế.
Cấu trúc SPV của Linqto cũng bị nghi ngờ nhằm mục đích lách luật. Bằng cách giới hạn mỗi SPV chỉ có tối đa 99 nhà đầu tư, công ty đã cố gắng tránh việc đăng ký và công khai phí theo Đạo luật Công ty Đầu tư của Mỹ. Nghiêm trọng hơn, Sarris còn bị cáo buộc đã tự ý sử dụng hơn 18 triệu USD cổ phiếu vốn đã được phân bổ cho khách hàng để phục vụ lợi ích cá nhân.
Lời cảnh báo cho nhà đầu tư Việt Nam về thị trường pre-IPO
Sự sụp đổ của Linqto là một lời nhắc nhở đắt giá cho các nhà đầu tư Việt Nam đang quan tâm đến cổ phiếu pre-IPO của các kỳ lân công nghệ thế giới. Nhà đầu tư cần đặc biệt thận trọng với các nền tảng trung gian không có giấy phép môi giới chứng khoán rõ ràng và thiếu tính minh bạch về cơ chế định giá.
Tại Việt Nam, việc tiếp cận cổ phiếu quốc tế chưa niêm yết thường thông qua các cấu trúc ủy thác hoặc phái sinh phức tạp, tiềm ẩn rủi ro pháp lý và thanh khoản cực cao. Trước khi xuống tiền, nhà đầu tư cần kiểm tra kỹ uy tín của nền tảng, đối chiếu giá thị trường thứ cấp và hiểu rõ quyền sở hữu thực tế của mình để tránh rơi vào các bẫy lừa đảo đa cấp biến tướng hoặc các mô hình thiếu minh bạch như Linqto.