Rủi ro khai thác khoáng sản ASM ngày càng khó kiểm soát

Khai thác khoáng sản thủ công và quy mô nhỏ (ASM) đang trở thành rủi ro tài chính và vận hành nghiêm trọng đối với các tập đoàn khai khoáng toàn cầu. Việc thiếu thông tin giám sát kịp thời khiến các doanh nghiệp và chính phủ rơi vào thế bị động trước các tổn thất lớn.

Rủi ro vận hành và tổn thất tài chính thực tế

Các ông lớn như Gold Fields, AngloGold Ashanti và Southern Copper đều ghi nhận ASM là mối đe dọa trực tiếp đến an ninh, môi trường và pháp lý. Tại Peru, Southern Copper phải dừng dự án Los Chancas do khai thác lậu. Về mặt tài chính, tổ chức Swissaid ước tính ít nhất 435 tấn vàng (trị giá khoảng 31 tỷ USD) đã bị tuồn lậu khỏi châu Phi chỉ riêng trong năm 2022.

Thách thức trong quản lý và giám sát công nghệ

Sự phức tạp của chuỗi cung ứng ASM

Quản lý ASM gặp khó khăn do tính chất phức tạp, từ khai thác tự phát đến các đường dây có tổ chức. Việc thiếu dữ liệu thực tế khiến doanh nghiệp khó phân biệt giữa sự cố đơn lẻ và xu hướng rủi ro mang tính hệ thống. Hiện nay, công nghệ radar vệ tinh đang được ứng dụng để theo dõi biến động địa hình bất chấp mây mù, giúp phát hiện sớm các hoạt động khai thác trái phép.

Bài học và nhận định cho nhà đầu tư Việt Nam

Đối với các nhà đầu tư Việt Nam, rủi ro từ khai thác khoáng sản trái phép tại các doanh nghiệp niêm yết ngành tài nguyên là yếu tố cần đặc biệt lưu ý. Nhà đầu tư nên ưu tiên các doanh nghiệp có hệ thống quản trị ESG chặt chẽ, ứng dụng công nghệ giám sát hiện đại và có phương án phòng ngừa rủi ro pháp lý rõ ràng để bảo toàn nguồn vốn dài hạn.