Thị trường chứng khoán: Đỉnh cao lịch sử và những cảnh báo tiềm ẩn
Trong phần lớn bốn năm qua, Phố Wall dường như không thể mắc sai lầm. Kể từ đầu tháng 6, chỉ số Dow Jones Industrial Average (DJINDICES: ^DJI), S&P 500 (SNPINDEX: ^GSPC) và Nasdaq Composite (NASDAQINDEX: ^IXIC) đã liên tục phá vỡ các mức cao kỷ lục mới. Mặc dù có nhiều chất xúc tác như sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) và lợi nhuận doanh nghiệp tốt hơn kỳ vọng, nhưng những yếu tố cản trở lịch sử đang ngày càng gia tăng đối với thị trường chứng khoán đang bay cao này. Dù lịch sử cho thấy sự lạc quan và nhà đầu tư dài hạn luôn được đền đáp xứng đáng – chỉ số S&P 500 chưa bao giờ thất bại trong việc tăng trưởng trong bất kỳ giai đoạn 20 năm nào, bao gồm cả cổ tức – nhưng vẫn có thể lập luận rằng thị trường chứng khoán hiện tại kém hấp dẫn hơn bao giờ hết.
Định giá thị trường: Chỉ số P/E Shiller và những cảnh báo từ quá khứ
Mặc dù lịch sử không thể đảm bảo điều gì sẽ xảy ra trong tương lai, nhưng các sự kiện trong quá khứ có khả năng dự đoán đáng kinh ngạc trên Phố Wall. Dựa trên tiền lệ lịch sử, định giá cổ phiếu đang gửi đi những tín hiệu sai lầm cho nhà đầu tư.
Chỉ số P/E Shiller của S&P 500, còn được gọi là Tỷ lệ P/E điều chỉnh theo chu kỳ (CAPE Ratio), dựa trên thu nhập trung bình đã điều chỉnh lạm phát trong thập kỷ qua. Khi được kiểm định ngược lại từ tháng 1 năm 1871, chỉ số P/E Shiller trung bình là 17,4. Tính đến ngày 21 tháng 8, CAPE Ratio gần 42, chỉ cách đỉnh bong bóng dot-com là 44,19 vào tháng 12 năm 1999 một khoảng rất nhỏ.
Chỉ số P/E Shiller của S&P 500 đã vượt qua mức 30 chỉ sáu lần trong gần 156 năm, bao gồm cả thời điểm hiện tại. Năm lần trước đó đều kết thúc bằng thảm họa cho thị trường chứng khoán, với Dow, S&P 500 và/hoặc Nasdaq Composite mất từ 20% đến 89% giá trị tương ứng.
Nợ ký quỹ tăng vọt: Dấu hiệu rủi ro tiềm ẩn
Nợ ký quỹ tăng nhanh là một lá cờ đỏ lịch sử khác đang báo động cho thị trường chứng khoán. Ký quỹ (margin) đại diện cho số tiền mà nhà đầu tư vay từ công ty môi giới của họ, có tính lãi, để bán khống (đặt cược giảm giá) hoặc mua chứng khoán. Khi được sử dụng để mua cổ phiếu hoặc quỹ ETF, ký quỹ hoạt động như một đòn bẩy. Về bản chất, việc sử dụng ký quỹ cao hơn đồng nghĩa với việc nhà đầu tư chấp nhận rủi ro lớn hơn.
Mặc dù nợ ký quỹ đang lưu hành dự kiến sẽ tăng đều đặn trong dài hạn, nhưng những đợt tăng trưởng theo cấp số nhân của nợ ký quỹ chưa bao giờ là dấu hiệu tốt cho Phố Wall. Theo FINRA, trong giai đoạn từ tháng 4 năm 2020 đến tháng 6 năm 2021, nợ ký quỹ đã tăng vọt 77% lên mức kỷ lục 1.502 tỷ USD.
Nhận định cho nhà đầu tư Việt Nam
Đối với nhà đầu tư Việt Nam, những cảnh báo từ thị trường toàn cầu là bài học quý giá. Dù thị trường trong nước có những đặc thù riêng, việc các chỉ số định giá cao và rủi ro đòn bẩy gia tăng trên thế giới cho thấy cần có sự thận trọng. SmartInvestor.vn khuyến nghị nhà đầu tư nên đánh giá kỹ lưỡng các yếu tố cơ bản của doanh nghiệp, quản lý rủi ro chặt chẽ và không ngừng cập nhật thông tin để đưa ra quyết định đầu tư sáng suốt trong bối cảnh thị trường nhiều biến động.