Thị trường chứng khoán lặp lại mô hình 30 năm trước

Mô hình lịch sử và các chỉ số chính

Trong bất kỳ môi trường thị trường nào, có một nhóm nhỏ cổ phiếu đóng góp gần như toàn bộ lợi nhuận của các chỉ số lớn như S&P 500 và Nasdaq. Nghiên cứu năm 2024 cho thấy chỉ 46 công ty trong hơn 29.000 doanh nghiệp niêm yết đã tạo ra một nửa giá trị gia tăng của thị trường trong 100 năm qua, trong khi mức lợi nhuận trung bình của toàn bộ thị trường là -6,9%.

Beta âm – hiện tượng hiếm gặp

Beta đo lường mức độ dao động của cổ phiếu so với thị trường. Khi beta < 0, cổ phiếu di chuyển ngược chiều với xu hướng chung. Khoảng 70 công ty thành phần S&P 500 đã có beta âm trong 36 tháng gần nhất – mức độ gần kỷ lục, lần cuối xuất hiện mạnh mẽ vào thời kỳ bong bóng dot‑com.

Cơ hội và rủi ro cho nhà đầu tư Việt Nam

Việc một số ít cổ phiếu công nghệ AI tạo ra lợi nhuận khổng lồ đồng thời nhiều công ty khác giảm mạnh giống như trong giai đoạn trước bong bóng internet. Điều này đồng nghĩa với rủi ro tăng cao khi danh mục đầu tư tập trung quá mức vào các “đầu trọc” và cơ hội cho các nhà đầu tư tìm kiếm các cổ phiếu có beta âm hoặc beta thấp, có khả năng bảo toàn vốn khi thị trường đảo chiều.

Đối với nhà đầu tư Việt Nam, nên cân nhắc:

• Đánh giá lại tỷ trọng các cổ phiếu tăng trưởng mạnh, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ và AI.
• Thêm vào danh mục các cổ phiếu có beta thấp hoặc âm để giảm biến động.
• Giữ một phần tiền mặt hoặc các tài sản an toàn như trái phiếu chính phủ để sẵn sàng mua vào khi thị trường điều chỉnh.

Nhận định cuối cùng

Như lịch sử đã chỉ ra, khi thị trường chứng khoán lặp lại mô hình của cuối những năm 1990, xu hướng sẽ chuyển từ “đầu trọc” sang “đầu an toàn”. Nhà đầu tư Việt Nam cần đa dạng hoá danh mục, giảm phụ thuộc vào một vài cổ phiếu “siêu sao” và chuẩn bị cho một giai đoạn thị trường có thể biến động mạnh hoặc thậm chí giảm sâu. Việc theo dõi beta và phân bổ tài sản một cách cân bằng sẽ giúp bảo vệ vốn và nắm bắt cơ hội khi xu hướng mới bắt đầu.