Tuỳ chọn cổ phiếu là gì và cách hoạt động

Tuỳ chọn cổ phiếu là hợp đồng pháp lý cho phép mua hoặc bán chứng khoán với giá thực hiện cố định trước ngày hết hạn, dùng để tăng lợi nhuận, thu nhập hoặc bảo hiểm danh mục.

Cấu trúc hợp đồng tuỳ chọn

Các yếu tố chính

Giá thực hiện (strike price) – mức giá mua/bán được quy định.

Ngày đáo hạn – thời điểm hợp đồng mất giá trị nếu không thực hiện.

Loại tuỳ chọn – American (có thể thực hiện bất kỳ lúc nào trước đáo hạn) hoặc European (chỉ thực hiện vào ngày đáo hạn).

Hai bên – người mua (holder) trả phí (premium) cho người bán (writer).

Hai loại tuỳ chọn: Call và Put

Call: holder mua quyền mua cổ phiếu ở giá thực hiện trước đáo hạn. Nếu giá thị trường > strike, holder thực hiện, writer phải bán.

Put: holder mua quyền bán cổ phiếu ở giá thực hiện trước đáo hạn. Nếu giá thị trường < strike, holder thực hiện, writer phải mua.

Holder không bắt buộc thực hiện; có thể để hợp đồng hết hạn hoặc bán lại cho người khác. Writer có ít lựa chọn hơn; nếu holder thực hiện, writer phải thực hiện giao dịch.

Ví dụ thực tế: Apple (AAPL)

Giả sử giá AAPL hiện tại 340 USD, dự đoán tăng lên 360 USD trong một tháng. Mua call 100 cổ phiếu với strike 350 USD, premium 5 USD/cổ phiếu (tổng 500 USD).

Nếu giá lên 360, holder thực hiện, mua cổ phiếu 350, bán ngay 360, lợi nhuận 10 USD/cổ phiếu trừ premium = 5 USD/cổ phiếu.

Nếu giá không vượt 350, holder để hợp đồng hết hạn, mất premium 500 USD.

Nhận định cho nhà đầu tư Việt Nam

Nhà đầu tư Việt Nam nên cân nhắc tuỳ chọn khi có quan điểm mạnh về giá cổ phiếu, dùng để bảo hiểm rủi ro danh mục hoặc tăng lợi nhuận ngắn hạn. Chú ý rủi ro khi viết tuỳ chọn không có bảo hiểm (naked) vì có thể thua lỗ vô hạn.