Xuất khẩu Nhật Bản tăng 16,7% nhờ làn sóng chip AI

Xuất khẩu của Nhật Bản trong tháng 9 đã ghi nhận mức tăng trưởng 16,7% so với cùng kỳ năm trước, đánh dấu tháng tăng thứ 13 liên tiếp nhờ nhu cầu bùng nổ về chất bán dẫn và linh kiện phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI). Cùng với đó, mức thâm hụt thương mại của xứ sở hoa anh đào cũng thu hẹp đáng kể do những gián đoạn tạm thời từ nguồn cung dầu mỏ nhập khẩu.

Cơn sốt chip AI dẫn dắt đà tăng trưởng xuất khẩu

Theo số liệu vừa được Bộ Tài chính Nhật Bản công bố, kim ngạch xuất khẩu dù thấp hơn mức kỳ vọng 20,1% của các chuyên gia nhưng vẫn duy trì đà tăng trưởng hai chữ số đầy ấn tượng. Động lực chính đến từ dòng vốn đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng AI trên toàn cầu, thúc đẩy nhu cầu thiết bị và chip bán dẫn cao cấp của Nhật Bản.

Bên cạnh yếu tố khối lượng, việc các doanh nghiệp chuyển giao chi phí sản xuất tăng cao vào giá bán cũng góp phần nâng cao giá trị kim ngạch xuất khẩu. Xét theo thị trường tiêu thụ:

• Thị trường Mỹ: Kim ngạch xuất khẩu bật tăng mạnh mẽ 22,9% so với cùng kỳ năm ngoái.
• Thị trường Trung Quốc: Xuất khẩu ghi nhận mức tăng 8,6%.

Thâm hụt thương mại thu hẹp chỉ mang tính tạm thời

Ở chiều ngược lại, nhập khẩu của Nhật Bản tăng 18,9% trong tháng 9, chậm hơn đáng kể so với mức tăng 28% của tháng 8. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc các tàu chở dầu thô phải đổi lộ trình để tránh eo biển Bab el-Mandeb ở Biển Đỏ do căng thẳng địa chính trị liên quan đến lực lượng Houthi, khiến các chuyến hàng dầu mỏ cập cảng Nhật Bản bị trì hoãn.

Sự sụt giảm nhập khẩu năng lượng tạm thời này đã giúp cán cân thương mại thu hẹp thâm hụt về mức 536,6 tỷ Yên (khoảng 3,4 tỷ USD), giảm mạnh từ mức thâm hụt gần 1,1 nghìn tỷ Yên của tháng 8. Tuy nhiên, giới chức Nhật Bản nhận định khoản chi nhập khẩu sẽ nhanh chóng tăng trở lại trong tháng 10 khi các đoàn tàu qua kênh đào Suez cập bến đầy đủ.

Hỗ trợ kịch bản tăng lãi suất của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ)

Sức bền của nhu cầu nước ngoài kết hợp với áp lực giá cả duy trì tích cực là những tín hiệu củng cố thêm triển vọng bình thường hóa chính sách tiền tệ của BOJ. Giới phân tích dự báo các dữ liệu này gia tăng khả năng BOJ sẽ tiến hành thêm một đợt nâng lãi suất cơ bản vào cuộc họp tháng 12 tới, hỗ trợ xu hướng phục hồi của đồng Yên (JPY).

Nhận định cho nhà đầu tư Việt Nam

Đối với thị trường tài chính Việt Nam, xu hướng này mang lại hai hàm ý quan trọng:

Thứ nhất, làn sóng đầu tư vào AI và chất bán dẫn vẫn đang diễn ra mạnh mẽ trên quy mô toàn cầu. Các doanh nghiệp công nghệ thông tin, phụ trợ bán dẫn và logistics tại Việt Nam có cơ hội hưởng lợi từ đà dịch chuyển và mở rộng chuỗi giá trị này. Thứ hai, khả năng BOJ tăng lãi suất vào cuối năm sẽ tạo áp lực tăng giá lên đồng Yên. Các nhà đầu tư cần thận trọng theo dõi các doanh nghiệp Việt Nam có dư nợ vay lớn bằng đồng JPY (như nhóm điện lực, hạ tầng kỹ thuật), đồng thời lưu ý tác động tỷ giá tới dòng vốn đầu tư trực tiếp (FDI) và gián tiếp (FII) từ đối tác Nhật Bản trong thời gian tới.