Xung đột Iran: Bản đồ giao thương dầu mỏ toàn cầu thay đổi
Giá dầu đang chuẩn bị ghi nhận một tuần tăng điểm khác khi cuộc chiến tại Trung Đông vẫn tiếp diễn với những triển vọng bi quan. Các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ trong khu vực đang ráo riết đa dạng hóa các kênh xuất khẩu, trong khi các nước nhập khẩu cũng nhanh chóng tìm kiếm nhà cung cấp mới. Thị trường dầu mỏ đang thay đổi theo cách có thể không thể đảo ngược.
Sự sụt giảm lưu lượng tại các eo biển huyết mạch
Eo biển Hormuz là một trong những tuyến đường xuất khẩu dầu thô và khí hóa lỏng (LNG) lớn nhất thế giới. Trước khi xảy ra các cuộc tấn công, eo biển này xử lý gần 20 triệu thùng dầu thô mỗi ngày từ các quốc gia vùng Vịnh. Hiện nay, lưu lượng dầu hàng ngày qua điểm nghẽn này ước tính chỉ còn khoảng 6 đến 8 triệu thùng.
Đối với mặt hàng LNG, tình hình thậm chí còn nghiêm trọng hơn. Qatar, nhà sản xuất lớn nhất khu vực, đang gặp khó khăn trong việc xuất khẩu khí đốt sau khi trung tâm Ras Laffan bị hư hại do các đòn trả đũa. Điều này tạo ra một cú sốc cung ứng trên phạm vi toàn cầu, buộc các bên phải tìm lộ trình thay thế.
Nỗ lực chuyển hướng và rào cản hạ tầng
Một tuyến đường xuất khẩu khác ngoài Trung Đông là eo biển Bab el-Mandeb ở phía bên kia bán đảo Ả Rập. Saudi Arabia đã nhanh chóng tận dụng lợi thế này bằng cách đảo ngược dòng chảy dọc theo đường ống Đông-Tây để đưa dầu tới cảng Yanbu thay vì đi qua Hormuz. Tuy nhiên, việc chuyển hướng này đi kèm với những chi phí đắt đỏ.
Hạn chế về công suất tại cảng Yanbu
Mặc dù là phương án dự phòng chiến lược, cảng Yanbu không có đủ công suất để xử lý lượng dầu lớn như các cảng ở Vịnh Ba Tư. Sự hạn chế về hạ tầng khiến việc thay thế hoàn toàn tuyến đường truyền thống trở nên bất khả thi trong ngắn hạn, duy trì áp lực tăng giá lên thị trường năng lượng.
Nhận định cho nhà đầu tư Việt Nam
Đối với các nhà đầu tư tại Việt Nam, biến động địa chính trị này đòi hỏi sự thận trọng cao độ. Nhóm cổ phiếu dầu khí (PVD, PVS, BSR) có thể hưởng lợi ngắn hạn từ đà tăng của giá dầu thế giới. Tuy nhiên, chi phí vận tải biển tăng cao và rủi ro lạm phát do giá năng lượng sẽ gây áp lực lên biên lợi nhuận của các doanh nghiệp sản xuất và vận tải. Nhà đầu tư nên ưu tiên các doanh nghiệp có cấu trúc tài chính lành mạnh và có khả năng chuyển giao chi phí sang người tiêu dùng.