Cơn sốt IPO SpaceX và bài học xương máu từ Facebook
Sự kiện IPO của SpaceX đang tạo nên cơn sốt lớn trên thị trường tài chính toàn cầu. Tuy nhiên, trước khi quyết định xuống tiền mua cổ phiếu trong ngày giao dịch đầu tiên, các nhà đầu tư cần nhìn lại bài học xương máu từ thương vụ IPO của Facebook năm 2012 để tránh những cú sụt giảm tài sản đáng tiếc.
Bài học lịch sử từ đợt IPO của Facebook năm 2012
Sau khi chính thức lên sàn vào ngày 18/5/2012, cổ phiếu Facebook (hiện là Meta) đã sụt giảm tới 54% từ đỉnh xuống đáy và kết thúc năm giao dịch đầu tiên với mức giảm 32%. Trong cùng kỳ, chỉ số S&P 500 lại tăng 10%. Vấn đề cốt lõi của Facebook lúc đó là định giá quá cao trong khi mô hình doanh thu quảng cáo cốt lõi chưa được chứng minh.
Nghiên cứu của Keith Lerner, Giám đốc Đầu tư tại Truist, trên 30 đợt IPO lớn gần đây cho thấy hiệu suất đầu tư thường có xu hướng âm trong vòng 6 đến 12 tháng sau khi lên sàn. Mức giảm trung bình sau một năm là 9%, với những cú sụt giảm nghiêm trọng như Lyft (giảm 65%), Coinbase (giảm 55%), Robinhood (giảm 74%) và Rivian (giảm 67%).
SpaceX: Định giá khổng lồ đi kèm rủi ro lớn
SpaceX được kỳ vọng sẽ là đợt IPO lớn nhất trong lịch sử, dự kiến huy động 75 tỷ USD với mức định giá lên tới 1,75 nghìn tỷ USD. Mặc dù doanh thu năm ngoái tăng trưởng 33% lên 18,7 tỷ USD nhờ sự bùng nổ của dịch vụ internet vệ tinh Starlink, SpaceX vẫn ghi nhận khoản lỗ ròng GAAP khổng lồ 4,94 tỷ USD cho cả năm 2025 và lỗ tiếp 4,28 tỷ USD trong quý 1 năm nay.
Nguyên nhân chính dẫn đến các khoản lỗ này là do tỷ phú Elon Musk đang đổ tới 40 tỷ USD mỗi năm vào cơ sở hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI). Với mức định giá đắt đỏ gấp 100 lần doanh thu khứ hồi, cổ phiếu SpaceX chắc chắn không dành cho những nhà đầu tư yếu tim.
Nhận định và lời khuyên cho nhà đầu tư Việt Nam
Đối với các nhà đầu tư Việt Nam đang quan tâm đến cổ phiếu công nghệ quốc tế, thương vụ IPO của SpaceX là một bài học lớn về việc kiểm soát tâm lý FOMO (sợ bỏ lỡ cơ hội). Một doanh nghiệp có công nghệ vĩ đại và tầm nhìn dẫn đầu như SpaceX không đồng nghĩa với việc cổ phiếu của họ sẽ tăng trưởng ngay lập tức sau khi lên sàn. Nhà đầu tư trong nước nên kiên nhẫn quan sát phản ứng của thị trường, chờ đợi các báo cáo tài chính chứng minh khả năng sinh lời thực tế từ mảng AI của SpaceX trước khi quyết định giải ngân vốn dài hạn.