IMF: Làn sóng AI đe dọa việc làm, giữ lãi suất neo cao

Tổng giám đốc Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) Kristalina Georgieva vừa đưa ra lời cảnh báo rằng trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành một "cơn sóng thần âm thầm" đối với thị trường lao động, đồng thời tạo ra cú sốc đầu tư khiến lạm phát và lãi suất toàn cầu có thể duy trì ở mức cao trong thời gian dài hơn.

Tác động hai mặt: Thúc đẩy tăng trưởng nhưng đe dọa việc làm

Phát biểu tại hội nghị thường niên của IMF và Ngân hàng Thế giới ở Bangkok, bà Georgieva nhận định làn sóng đầu tư vào AI đang đóng vai trò như một cú sốc kép về cả tổng cầu lẫn chi tiêu vốn. Theo ước tính từ IMF, làn sóng này có thể đóng góp từ 0,5 đến 1 điểm phần trăm vào mức tăng trưởng của các nền kinh tế phát triển tại châu Á gắn liền với chuỗi cung ứng bán dẫn như Đài Loan, Hàn Quốc và Singapore.

Tuy nhiên, mặt trái của cuộc cách mạng này là sự dịch chuyển mạnh mẽ của thị trường lao động. IMF dự báo khoảng 40% việc làm trên toàn cầu sẽ bị AI thay thế, hạ cấp hoặc tái cấu trúc. Nhóm lao động trẻ mới ra trường đang là những người chịu tác động đầu tiên. Đơn cử tại Singapore, tỷ lệ cử nhân mới tốt nghiệp tìm được việc làm toàn thời gian đã giảm từ 88% xuống còn khoảng 74%.

Áp lực lạm phát, lãi suất và rủi ro tài khóa dài hạn

Đáng chú ý, nhận định của lãnh đạo IMF đồng pha với các quan điểm cứng rắn từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) trong thời gian gần đây. Chi tiêu vốn khổng lồ cho hạ tầng AI và trung tâm dữ liệu đang trở thành nguồn cơn gây áp lực lạm phát dai dẳng, củng cố thêm kịch bản các ngân hàng trung ương lớn sẽ phải duy trì mặt bằng lãi suất cao lâu hơn dự kiến.

Bên cạnh đó, IMF cũng cảnh báo một rủi ro cấu trúc dài hạn: AI có xu hướng dịch chuyển thu nhập từ người lao động sang các chủ sở hữu vốn (tư bản). Điều này đe dọa làm xói mòn nguồn thu thuế thu nhập cá nhân – trụ cột ngân sách chính của nhiều chính phủ – làm trầm trọng thêm áp lực nợ công ở các quốc gia.

Góc nhìn và hàm ý cho nhà đầu tư Việt Nam

Đối với thị trường chứng khoán và các nhà đầu tư tại Việt Nam, tác động từ làn sóng AI mang tính phân hóa sâu sắc. Ở chiều tích cực, Việt Nam tiếp tục hưởng lợi từ dòng vốn FDI dịch chuyển chuỗi cung ứng công nghệ cao và bán dẫn, mở ra cơ hội tăng trưởng cho các doanh nghiệp hạ tầng khu công nghiệp và nhóm công nghệ thông tin. Tuy nhiên, rủi ro vĩ mô lớn nhất là áp lực tỷ giá và lãi suất trong nước khi Fed neo lãi suất cao kéo dài. Nhà đầu tư nên thận trọng với các doanh nghiệp vay nợ lớn, đồng thời ưu tiên chọn lọc các cổ phiếu công nghệ có khả năng thương mại hóa và ứng dụng AI thực chất vào chuỗi giá trị thay vì chỉ chạy theo hiệu ứng tâm lý ngắn hạn.