IPO SpaceX: 5 Sự Thật Bất Ngờ Vừa Được Tiết Lộ
SpaceX chuẩn bị thực hiện thương vụ IPO lịch sử trong bối cảnh thị trường chứng khoán Mỹ liên tục lập đỉnh. Việc nộp hồ sơ S-1 lên Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) mới đây đã hé lộ 5 sự thật bất ngờ về tình hình tài chính và cấu trúc quyền lực của công ty mà các nhà đầu tư cần đặc biệt lưu ý trước khi xuống tiền.
1. Quyền lực tuyệt đối của Elon Musk qua cấu trúc cổ phiếu hai tầng
Hồ sơ S-1 xác nhận SpaceX sẽ lên sàn với cấu trúc cổ phiếu hai tầng (dual-class). Cổ phiếu Loại A dành cho công chúng sẽ chỉ có 1 phiếu biểu quyết trên mỗi cổ phần, trong khi cổ phiếu Loại B do Elon Musk và những người nội bộ nắm giữ sẽ có tới 10 phiếu biểu quyết.
Đặc biệt, SpaceX tự định danh là một "công ty bị kiểm soát" (controlled company) theo quy định của Nasdaq. Điều này cho phép công ty bỏ qua một số yêu cầu quản trị thông thường như thành lập hội đồng quản trị độc lập hay ủy ban lương thưởng độc lập. Về cơ bản, Elon Musk sẽ nắm quyền kiểm soát gần như tuyệt đối mọi quyết định tại SpaceX.
2. Bức tranh tài chính thực tế: Doanh thu tỷ đô đi kèm khoản lỗ lớn
Báo cáo tài chính hợp nhất năm 2025 của SpaceX ghi nhận mức doanh thu ấn tượng lên tới 18,7 tỷ USD. Tuy nhiên, công ty cũng gánh khoản lỗ hoạt động khổng lồ trị giá 2,6 tỷ USD. Sự phân hóa giữa các mảng kinh doanh cốt lõi của SpaceX thể hiện rất rõ ràng:
Starlink là "con gà đẻ trứng vàng"
Mảng internet vệ tinh Starlink đóng vai trò là động lực tài chính chính khi mang lại 11,4 tỷ USD doanh thu và 4,4 tỷ USD lợi nhuận hoạt động trong năm qua.
Mảng vũ trụ và AI vẫn đang đốt tiền
Mảng phóng tàu vũ trụ truyền thống đạt doanh thu 4,1 tỷ USD nhưng vẫn lỗ hoạt động 657 triệu USD. Trong khi đó, mảng AI (bao gồm xAI và X) mang lại 3,2 tỷ USD doanh thu nhưng gánh khoản lỗ hoạt động lên tới 6,4 tỷ USD.
Lời khuyên cho nhà đầu tư Việt Nam trước thềm IPO SpaceX
Đối với các nhà đầu tư Việt Nam muốn tham gia vào thương vụ IPO của SpaceX, đây là cơ hội tiếp cận với một trong những tập đoàn công nghệ tiên phong nhất thế giới. Tuy nhiên, rủi ro quản trị là yếu tố cần cân nhắc kỹ lưỡng khi Elon Musk nắm toàn quyền quyết định mà không bị ràng buộc nhiều bởi hội đồng quản trị độc lập. Ngoài ra, việc mảng AI và vũ trụ vẫn đang lỗ nặng cho thấy SpaceX vẫn là một khoản đầu tư mạo hiểm dài hạn hơn là một cổ phiếu giá trị an toàn ở thời điểm hiện tại.