IPO SpaceX: Bài học đắt giá 400 năm từ thương vụ VOC
SpaceX hứa hẹn sẽ là một trong những thương vụ IPO lớn nhất lịch sử tài chính toàn cầu. Tuy nhiên, bài học từ đợt IPO đầu tiên trên thế giới của Công ty Đông Ấn Hà Lan (VOC) cách đây 400 năm cho thấy việc chuyển hóa tiềm năng tăng trưởng dài hạn thành lợi nhuận thực tế đòi hỏi sự kiên nhẫn cực kỳ lớn từ các nhà đầu tư.
Bài học lịch sử từ Công ty Đông Ấn Hà Lan (VOC)
Năm 1602, việc VOC lên sàn đã đặt nền móng cho Sở giao dịch chứng khoán Amsterdam. Dù mở ra kỷ nguyên giao thương toàn cầu, cổ phiếu VOC phải mất tới 30 năm mới có thể tăng gấp đôi giá trị. Chuyên gia JC Parets từ TrendLabs nhận định, SpaceX có nhiều điểm tương đồng với VOC khi cả hai đều mở ra một biên giới thương mại mới (vũ trụ và hàng hải), giúp nhà đầu tư tiếp cận cơ hội mà không cần trực tiếp tham gia vận hành.
Thống kê thực tế: Đừng vội vã mua vào ngày đầu tiên
Theo nghiên cứu từ hơn 9.000 đợt IPO giai đoạn 1975-2021 của Giáo sư Jay Ritter, có đến 60% cổ phiếu IPO đi ngang hoặc giảm giá sau 3 năm niêm yết. Chỉ có 16% số đó tăng hơn gấp đôi.
Bẫy tâm lý FOMO và những đỉnh sóng lịch sử
Kathy Donnelly, đồng tác giả cuốn sách "The Lifecycle Trade", chỉ ra rằng hầu hết các cổ phiếu IPO đều giảm dưới mức giá thấp nhất của ngày đầu tiên trong vòng 3 tuần. Lịch sử cũng chứng minh các đợt IPO bom tấn như US Steel (1901), Blackstone (2007), hay gần đây là Coinbase và Rivian (2021) thường xuất hiện ngay tại thời điểm thị trường đạt đỉnh và chuẩn bị bước vào giai đoạn thoái trào.
Nhận định và lời khuyên cho nhà đầu tư Việt Nam
Đối với các nhà đầu tư Việt Nam đang quan tâm đến cơ hội sở hữu cổ phiếu SpaceX hoặc các quỹ ngoại có danh mục đầu tư vào công ty này, bài học từ VOC và số liệu lịch sử là lời cảnh báo đắt giá. Việc vội vã FOMO mua bằng mọi giá trong những ngày đầu niêm yết thường mang lại rủi ro thua lỗ ngắn hạn rất cao. Thay vì vội vã xuống tiền, nhà đầu tư nên kiên nhẫn chờ đợi thị trường hạ nhiệt, đánh giá kỹ lưỡng mức định giá thực tế và tìm kiếm các điểm vào lệnh an toàn hơn sau khi cơn sốt ban đầu qua đi.