Iraq đếm ngược đến thảm họa kinh tế ngày 27/7

SmartInvestor.vn - Iraq, nhà sản xuất dầu lớn thứ hai của OPEC, đang đối mặt với cuộc khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng khi thỏa thuận xuất khẩu dầu qua Thổ Nhĩ Kỳ sẽ hết hạn vào ngày 27/7 tới. Trong bối cảnh eo biển Hormuz bị phong tỏa, việc mất đi tuyến đường xuất khẩu này có thể khiến ngành dầu khí nước này sụp đổ.

Eo biển Hormuz đóng cửa và thế tiến thoái lưỡng nan của Iraq

Trước khi eo biển Hormuz bị phong tỏa từ ngày 28/2, khoảng 95% lượng dầu thô của Iraq được vận chuyển qua tuyến đường này đến các thị trường châu Á, bao gồm cả Trung Quốc. Việc phong tỏa đột ngột khiến các kho chứa dầu của Iraq nhanh chóng lấp đầy, buộc nước này phải đóng cửa các giếng khoan do không có lối thoát thay thế.

Tình trạng này kéo dài có nguy cơ gây thiệt hại vĩnh viễn cho các mỏ dầu của Iraq do giảm áp suất vỉa chứa, thấm nước và ăn mòn. Đây là mối đe dọa sinh tồn đối với quốc gia vốn phụ thuộc hơn 90% ngân sách vào dầu mỏ.

Nguồn gốc tranh chấp pháp lý giữa Iraq và Thổ Nhĩ Kỳ

Khủng hoảng hiện tại bắt nguồn từ phán quyết của tòa án trọng tài quốc tế vào tháng 3/2023, yêu cầu Thổ Nhĩ Kỳ bồi thường cho Baghdad 1,5 tỷ USD vì vi phạm thỏa thuận đường ống năm 1973. Thổ Nhĩ Kỳ sau đó đã kích hoạt điều khoản chấm dứt hợp đồng vào tháng 7/2025, chính thức chấm dứt thỏa thuận 52 năm vào ngày 27/7/2026.

Hậu quả là sản lượng dầu của Iraq đã giảm mạnh từ mức hơn 4,1 triệu thùng/ngày trước tháng 2 xuống chỉ còn trung bình 1,389 triệu thùng/ngày trong tháng 4.

Nhận định và lời khuyên cho nhà đầu tư Việt Nam

Sự sụt giảm nguồn cung từ Iraq cùng với căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông có thể đẩy giá dầu thế giới biến động mạnh trong nửa cuối năm. Đối với các nhà đầu tư Việt Nam, nhóm cổ phiếu dầu khí (như PVS, PVD, GAS) có thể hưởng lợi ngắn hạn từ xu hướng giá dầu tăng. Tuy nhiên, áp lực lạm phát nhập khẩu và chi phí vận tải tăng cao là những rủi ro cần được giám sát chặt chẽ để cơ cấu danh mục đầu tư hợp lý.