Merck đầu tư vào Evaxion: AI liệu có cách mạng hóa vaccine?
Merck & Company (MRK) rót vốn vào Evaxion A/S (EVAX): Bước tiến của vaccine AI?
Vào ngày 10 tháng 8, gã khổng lồ dược phẩm Merck & Company, Inc. (NYSE: MRK) đã công bố nắm giữ 1.214.126 cổ phiếu của Evaxion A/S (NASDAQ: EVAX), một công ty miễn dịch học ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) có vốn hóa nhỏ. Tin tức này đã đẩy giá cổ phiếu Evaxion tăng 2% lên 3,17 USD trong phiên giao dịch sớm. Động thái này diễn ra sau quyết định của Merck vào tháng 9 năm 2025 về việc thực hiện quyền chọn cấp phép cho EVX-B3, ứng cử viên vaccine đang trong giai đoạn khám phá của Evaxion chống lại một mầm bệnh vi khuẩn chưa được tiết lộ.
Bên cạnh đó, ngày 11 tháng 8, Argus đã nâng mục tiêu giá cho Merck từ 130 USD lên 145 USD với xếp hạng Mua, dựa trên các yếu tố như phê duyệt quy định, tiến độ lâm sàng, hoạt động M&A, chiều sâu danh mục sản phẩm và cổ tức tăng trưởng. Việc so sánh tài chính giữa hai công ty cho thấy sự khác biệt rõ rệt về quy mô trong hệ sinh thái công nghệ sinh học.
Phân tích tài chính và tiềm năng đầu tư
Merck & Company, Inc. (NYSE: MRK) là một tập đoàn thương mại quy mô lớn. Doanh thu quý 2 năm 2026 của Merck đạt 16,6 tỷ USD (tăng 5% so với cùng kỳ năm trước), trong đó KEYTRUDA đóng góp 8,4 tỷ USD và WINREVAIR là 588 triệu USD. Mặc dù Merck ghi nhận khoản lỗ ròng GAAP là 1,335 tỷ USD ($(0,54) EPS) do khoản chi phí R&D tạm thời 5,7 tỷ USD ($(2,31) mỗi cổ phiếu) từ việc mua lại Terns Pharmaceuticals, công ty đã nâng dự báo doanh số cả năm lên 66,3 - 67,3 tỷ USD.
Ngược lại, kết quả quý 1 năm 2026 của Evaxion A/S (NASDAQ: EVAX) phản ánh mô hình điển hình của một công ty công nghệ sinh học giai đoạn đầu, chưa có doanh thu. Evaxion báo cáo khoản lỗ ròng 3,6 triệu USD, tương đương lỗ 0,50 USD/cổ phiếu, do đang tài trợ cho các thử nghiệm lâm sàng và phát triển nền tảng AI thông qua các đợt huy động vốn. Sức mạnh tài chính nghiêng hẳn về Merck, dòng tiền khổng lồ cho phép công ty hấp thụ các chi phí giao dịch đồng thời tài trợ trực tiếp cho các đối tác giai đoạn đầu như Evaxion.
Nhận định cho nhà đầu tư Việt Nam
Luận điểm tăng trưởng cho Merck dựa trên quy mô thương mại, tăng trưởng cổ tức mạnh mẽ và kế hoạch mở rộng danh mục sản phẩm thông qua M&A để bù đắp cho rủi ro sắp tới khi bằng sáng chế KEYTRUDA hết hạn. Đối với Evaxion, luận điểm tăng trưởng phụ thuộc vào sự xác thực; việc một công ty dược phẩm hàng đầu với vốn hóa hơn 280 tỷ USD nắm giữ cổ phần trực tiếp và cấp phép cho các kháng nguyên do AI khám phá (EVX-B3) mang lại sự tín nhiệm hiếm có cho một nền tảng vốn hóa nhỏ.
Luận điểm giảm giá cho Merck tập trung vào áp lực biên lợi nhuận do chi phí R&D liên quan đến mua lại cao và rủi ro thay thế doanh thu trong tương lai. Đối với Evaxion, rủi ro chính là việc đốt tiền liên tục và pha loãng cổ phiếu, cùng với sự phụ thuộc lớn vào một đối tác chính để thúc đẩy các tài sản của mình.
Dữ liệu về các quỹ đầu tư cho thấy Merck có sự tái cân bằng nhẹ, trong khi các quỹ hàng đầu đang thực hiện các khoản đầu tư nhỏ, có mục tiêu vào Evaxion. Lượng cổ phiếu Merck do các quỹ đầu tư nắm giữ giảm nhẹ từ 100 quỹ vào quý 4 năm 2025 xuống còn 98 quỹ vào quý 1 năm 2026. Tuy nhiên, các cổ đông lớn vẫn tiếp tục đầu tư mạnh mẽ, với Fisher Asset Management của Ken Fisher nắm giữ 38,5 triệu cổ phiếu (trị giá 4,95 tỷ USD, tăng 46%) và Harris Associates nắm giữ 12,07 triệu cổ phiếu (trị giá 1,55 tỷ USD).
Đối với nhà đầu tư Việt Nam, thương vụ này mở ra góc nhìn về xu hướng ứng dụng AI trong ngành dược phẩm, đặc biệt là lĩnh vực phát triển vaccine. Merck, với tiềm lực tài chính và kinh nghiệm, việc đầu tư vào Evaxion cho thấy sự tin tưởng vào công nghệ AI của công ty này. Tuy nhiên, Evaxion vẫn là một khoản đầu tư rủi ro cao do quy mô nhỏ và giai đoạn phát triển sớm. Nhà đầu tư cần cân nhắc kỹ lưỡng khẩu vị rủi ro và theo dõi sát sao tiến độ phát triển của EVX-B3 cũng như các chiến lược của Merck trước khi đưa ra quyết định đầu tư.