Mỹ đua khoáng sản hiếm: Liệu cản nổi Trung Quốc?
Chính quyền Washington đang thúc đẩy các gói đầu tư hàng tỷ USD vào lĩnh vực đất hiếm và khoáng sản chiến lược nhằm phá vỡ thế độc tôn của Trung Quốc, mở ra cuộc đua công nghệ pin xe điện khốc liệt toàn cầu.
Chiến lược hàng tỷ USD đối đầu chuỗi cung ứng Trung Quốc
Tổng thống Donald Trump vừa triển khai chiến dịch can thiệp liên bang mạnh mẽ chưa từng có vào ngành khoáng sản quan trọng và đất hiếm. Động thái này nhằm bảo vệ năng lực sản xuất phục vụ chuyển dịch năng lượng và làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI), giảm phụ thuộc vào nguồn cung từ Bắc Kinh.
Hàng loạt gói tài trợ vốn cổ phần và nợ đã được công bố cho các công ty đất hiếm nội địa, tiêu biểu như MP Materials và U.S. Rare Earths. Đỉnh điểm là gói đầu tư liên bang trị giá 3 tỷ USD, bao gồm khoản vay có điều kiện 1,4 tỷ USD từ Văn phòng Vốn Chiến lược (OSC) thuộc Lầu Năm Góc dành cho Sila Nanotechnologies nhằm mở rộng quy mô vật liệu pin thế hệ mới.
Đột phá công nghệ pin: Silicon Anode và DLE
Xe điện (EV) hiện chiếm hơn một nửa tổng nhu cầu toàn cầu đối với lithium, coban và niken. Để tự chủ nguồn cung, các doanh nghiệp Mỹ đang tập trung vào đổi mới công nghệ cốt lõi:
Sila Nanotechnologies và vật liệu Titan Silicon
Sila tập trung thương mại hóa vật liệu composite silicon-carbon (Si/C) nhằm thay thế than chì truyền thống trong pin lithium-ion. Sản phẩm chủ lực Titan Silicon giúp tăng tới 40% mật độ năng lượng so với pin than chì tiêu chuẩn, đồng thời giúp pin nhẹ và nhỏ gọn hơn. Nhà máy Moses Lake dự kiến vận hành thương mại để cung cấp vật liệu cho 20.000 đến 50.000 xe điện mỗi năm.
Lilac Solutions và công nghệ chiết xuất Lithium siêu tốc
Tại Utah, Lilac Solutions gây chú ý với công nghệ Chiết xuất Lithium Trực tiếp (DLE) từ nước muối ngầm. Phương pháp này rút ngắn thời gian chiết xuất từ 2 năm xuống chỉ còn 1 ngày, nâng gấp đôi tỷ lệ thu hồi lithium, đồng thời cắt giảm 99% diện tích đất sử dụng và tiết kiệm lượng nước lớn do xóa bỏ các hồ bay hơi truyền thống.
Góc nhìn và cơ hội cho nhà đầu tư Việt Nam
Cuộc đua tự chủ khoáng sản và pin xe điện giữa các siêu cường mở ra nhiều hàm ý quan trọng cho thị trường Việt Nam:
Việt Nam sở hữu trữ lượng đất hiếm ước tính đứng thứ hai thế giới (khoảng 22 triệu tấn). Nỗ lực đa dạng hóa chuỗi cung ứng của phương Tây giúp Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn của dòng vốn FDI công nghệ cao và chế biến sâu khoáng sản.
Nhà đầu tư trong nước nên theo dõi sát các doanh nghiệp khai thác, tuyển luyện khoáng sản và chuỗi giá trị xe điện/pin (như VinFast hay các đối tác cung ứng linh kiện). Tuy nhiên, cần lưu ý rủi ro về chính sách cấp phép khai thác, rào cản môi trường và biến động giá nguyên liệu thế giới trước khi ra quyết định giải ngân.