Năng lượng Hạt nhân Nhiệt hạch: "Gã Khổng Lồ Dầu Mỏ" Đổ Tỷ Đô Vào Cuộc Chơi Mới

Nhiệt hạch: Từ Phòng Thí Nghiệm Đến Thị Trường Tỷ Đô

Sau nhiều thập kỷ chỉ giới hạn trong các phòng thí nghiệm, năng lượng nhiệt hạch đang dần thu hút nguồn vốn và kế hoạch công nghiệp hóa quy mô lớn, vốn thường chỉ dành cho các công nghệ được kỳ vọng sẽ sớm đưa vào lưới điện. Đầu tư tư nhân toàn cầu vào nhiệt hạch đã đạt kỷ lục 4,48 tỷ USD vào năm 2025, tăng 69% so với năm trước. Điều đáng chú ý là một số công ty năng lượng lớn nhất thế giới đang vượt ra ngoài việc chỉ đơn thuần hỗ trợ các startup nhiệt hạch.

Eni Tiên Phong Thương Mại Hóa Năng Lượng Nhiệt Hạch

Gã khổng lồ năng lượng Ý Eni S.p.A. (NYSE:E) đang có kế hoạch triển khai một nhà máy điện nhiệt hạch thương mại tại Châu Âu vào đầu những năm 2040 hoặc sớm hơn. Kế hoạch này dựa trên khoản đầu tư vào Commonwealth Fusion Systems (CFS) và thỏa thuận trị giá hơn 1 tỷ USD để mua điện từ nhà máy thương mại đầu tiên của CFS tại Mỹ. Eni không chỉ dừng lại ở việc sản xuất điện, mà còn tận dụng kinh nghiệm hàng thập kỷ trong xử lý hydrocacbon và hydro để xây dựng một mảng kinh doanh xoay quanh các hệ thống nhiên liệu mà các nhà máy nhiệt hạch tương lai sẽ cần.

Francesca Ferrazza, người đứng đầu các sáng kiến nhiệt hạch từ tính của Eni, cho biết: "Cạnh tranh trong ngành nhiệt hạch ngày càng gia tăng sau khi công nghệ và kỳ vọng đã thay đổi đáng kể trong 5-6 năm qua. Trước đây, nó luôn được coi là nghiên cứu. Bây giờ, chúng tôi đang xem xét nó như một ngành công nghiệp."

CFS Đặt Mục Tiêu Thương Mại Hóa Sớm

Commonwealth Fusion Systems đã huy động thêm 1 tỷ USD vào tháng 7, nâng tổng số vốn huy động lên 4 tỷ USD, với mục tiêu đưa nhà máy thương mại đầu tiên đi vào hoạt động vào đầu những năm 2030. Cơ sở ARC 400 MW dự kiến tại Virginia đã trở thành dự án nhiệt hạch đầu tiên nộp đơn xin kết nối lưới điện với PJM vào đầu năm nay, trong khi Google đã đồng ý mua 200 MW sản lượng điện từ dự án này. Eni đã cam kết hơn 1 tỷ USD để mua điện từ nhà máy.

Eni Xây Dựng Hệ Thống Nhiên Liệu Nhiệt Hạch

Eni cũng mong muốn xây dựng một doanh nghiệp cung cấp các hệ thống nhiên liệu cần thiết để vận hành các lò phản ứng nhiệt hạch thương mại. Công ty có kế hoạch sử dụng kinh nghiệm của mình trong việc xử lý hydrocacbon và hydro để thu hồi, tinh chế và tái chế deuterium và tritium - hai đồng vị hydro được sử dụng làm nhiên liệu bởi nhiều thiết kế lò phản ứng nhiệt hạch. Để đạt được điều này, Eni đã thành lập một liên doanh với Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Vương quốc Anh để phát triển và bán các dịch vụ này trên toàn cầu, mang lại cho công ty Ý một nguồn doanh thu tiềm năng từ nhiệt hạch ngoài việc sở hữu nhà máy hoặc bán điện.

Tritium khó chiết xuất hơn nhiều so với deuterium. Deuterium ổn định và dồi dào, có thể chiết xuất từ nước biển, nơi khoảng 1 trong 6.700 nguyên tử hydro là deuterium. Tritium là chất phóng xạ, có chu kỳ bán rã chỉ 12,3 năm và chỉ tồn tại với số lượng rất nhỏ trong tự nhiên. Một nhà máy nhiệt hạch deuterium-tritium công suất 1 GW có thể tiêu thụ khoảng 55 kg tritium mỗi năm, vượt xa khả năng cung cấp từ các nguồn tự nhiên.

Nhận định cho nhà đầu tư Việt Nam: Sự đổ bộ của các "ông lớn" dầu mỏ vào lĩnh vực nhiệt hạch cho thấy tiềm năng thương mại hóa của công nghệ này đang ngày càng rõ nét. Mặc dù còn nhiều thách thức về kỹ thuật và chi phí, nhưng đây là một xu hướng năng lượng của tương lai. Các nhà đầu tư Việt Nam có thể xem xét các quỹ đầu tư công nghệ sạch, hoặc theo dõi sát sao các bước tiến của các công ty tiên phong trong lĩnh vực này để có những quyết định đầu tư phù hợp trong dài hạn.