Những quỹ VC châu Âu nào trúng đậm từ IPO của SpaceX?
Thương vụ IPO lịch sử trị giá 1,77 nghìn tỷ USD của SpaceX không chỉ là sân chơi riêng của giới tài chính Mỹ. Dù phần lớn các quỹ đầu tư mạo hiểm (VC) châu Âu chỉ đóng vai trò quan sát, một nhóm nhỏ các nhà đầu tư từ lục địa già vẫn kịp ghi tên mình vào danh sách hưởng lợi từ đợt phát hành cổ phiếu công chúng lần đầu (IPO) lớn nhất lịch sử này.
Những "ông lớn" VC châu Âu đứng sau SpaceX
Theo dữ liệu từ PitchBook, có 34 quỹ VC đặt trụ sở tại châu Âu đang nắm giữ cổ phần của SpaceX trong danh mục đầu tư của họ. Trong số đó, quỹ Hedosophia (London) là một trong những cái tên tiên phong khi rót vốn từ năm 2015, thời điểm SpaceX mới được định giá 12 tỷ USD sau vòng gọi vốn Series G trị giá 1 tỷ USD.
Những quỹ khác như Launchbay Capital (Anh) hay Redstone VC (Đức) dù mới tham gia trong vài năm gần đây khi định giá của SpaceX đã lên tới hàng trăm tỷ USD, nhưng quy mô vốn hóa khổng lồ hiện tại vẫn hứa hẹn mang lại tỷ suất sinh lời cực kỳ hấp dẫn. Một số quỹ như Flat Capital (Thụy Điển) thậm chí đã tiếp cận SpaceX thông qua các pháp nhân mục đích đặc biệt (SPV) để gom vốn từ nhiều nguồn, giúp các quỹ nhỏ hơn có cơ hội tham gia vào thương vụ cạnh tranh khốc liệt này.
Nghịch lý thị trường IPO châu Âu và xu hướng Mỹ tiến
Trái ngược hoàn toàn với sự bùng nổ của SpaceX, bức tranh IPO tại châu Âu lại vô cùng ảm đạm. Chỉ có 8 thương vụ IPO của các công ty được VC châu Âu hậu thuẫn hoàn tất trong năm 2026, đánh dấu năm thứ năm liên tiếp sụt giảm hoạt động niêm yết tại khu vực này. Khảo sát từ AVP cho thấy chưa đầy 5% nhà sáng lập châu Âu coi IPO là lối thoát vốn (exit) khả thi, giảm so với mức 11% của năm trước.
Khi quyết định lên sàn, các kỳ lân công nghệ châu Âu đều ưu tiên lựa chọn các sàn giao dịch Mỹ. Tập đoàn công nghệ Bending Spoons của Ý vừa nộp hồ sơ niêm yết trên Nasdaq, tương tự như kế hoạch của Klarna. Ngay cả Revolut, startup giá trị nhất châu Âu, dù chưa có kế hoạch niêm yết trong hai năm tới, cũng đã ngầm thừa nhận Mỹ sẽ là điểm đến ưu tiên.
Nhận định dành cho các nhà đầu tư Việt Nam
Đối với các nhà đầu tư Việt Nam, sự kiện IPO lịch sử của SpaceX và xu hướng dịch chuyển dòng vốn sang Mỹ mang lại nhiều bài học đắt giá. Việc tiếp cận các siêu kỳ lân toàn cầu thông qua các cấu trúc đầu tư gián tiếp như quỹ ngoại hoặc chứng chỉ lưu ký (DR) có thể là hướng đi khả dĩ để đa dạng hóa danh mục vào nhóm công nghệ vũ trụ và AI. Đồng thời, sự tương phản giữa thị trường IPO châu Âu và Mỹ nhắc nhở các nhà đầu tư trong nước về tầm quan trọng của việc lựa chọn thị trường niêm yết có thanh khoản cao và định giá tối ưu khi đánh giá các doanh nghiệp công nghệ tiềm năng.