Phi USD hóa: Vì sao BRICS vẫn khó thoát bóng đồng đô la?
Tại hội nghị thượng đỉnh BRICS vừa qua, các nhà lãnh đạo đã thảo luận sôi nổi về việc mở rộng giao dịch bằng đồng nội tệ nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào đồng đô la Mỹ (USD). Tuy nhiên, giới chuyên gia nhận định rằng tiến trình phi USD hóa hiện nay vẫn mang tính lý thuyết nhiều hơn là hành động thực tế do những rào cản mang tính hệ thống.
Sự thống trị tuyệt đối của đồng USD trên thị trường toàn cầu
Trong nhiều năm, khái niệm phi USD hóa thường xuyên được nhắc lại mỗi khi niềm tin vào nền kinh tế Mỹ bị lung lay. Tuy nhiên, đồng bạc xanh vẫn giữ vai trò xương sống của hệ thống tài chính thế giới. Theo dữ liệu từ Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS), đồng USD chiếm tới 89% giao dịch trên thị trường ngoại hối tính đến tháng 4, trong khi đồng Euro và Yên Nhật lần lượt chỉ chiếm 29% và 17%.
Các mặt hàng thiết yếu như dầu mỏ và vàng vẫn được định giá chủ yếu bằng USD. Dù các quốc gia như Iran và Nga thúc đẩy mạnh mẽ việc xây dựng hạ tầng thanh toán, quyết toán riêng để né tránh lệnh trừng phạt, nhưng quy mô giao dịch nội khối BRICS hiện chỉ chiếm khoảng 5% thương mại toàn cầu tính đến năm 2024.
Những rào cản ngăn bước tiến của BRICS
Chuyên gia Jayant Krishna từ Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) cho rằng BRICS thiếu hạ tầng tài chính và kinh tế vĩ mô thống nhất để thay thế tính thanh khoản và sự tin cậy của đồng USD. Sự mất cân bằng thương mại và sự thiếu tin tưởng giữa các thành viên chủ chốt như Trung Quốc và Ấn Độ là những trở ngại lớn nhất mà khối này cần vượt qua.
Áp lực từ chính sách thuế quan của Mỹ
Tổng thống đắc cử Donald Trump từng cảnh báo sẽ áp thuế 100% đối với các quốc gia BRICS nếu họ cố gắng tạo ra một đồng tiền mới hoặc thay thế đồng USD. Điều này tạo ra một rào cản chính trị cực lớn, buộc các thành viên BRICS phải cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi ích của việc phi USD hóa và nguy cơ bị loại khỏi nền kinh tế Mỹ.
Nhận định cho nhà đầu tư Việt Nam
Đối với các nhà đầu tư Việt Nam, xu hướng phi USD hóa là một chủ đề cần theo dõi sát sao nhưng không nên quá lo ngại trong ngắn hạn. Đồng USD vẫn sẽ là tài sản trú ẩn an toàn và là đồng tiền thanh toán chủ đạo trong thương mại quốc tế của Việt Nam. Nhà đầu tư nên duy trì danh mục đa dạng, theo dõi sát các biến động về chính sách tỷ giá của Ngân hàng Nhà nước và các động thái từ Fed để có chiến lược phân bổ tài sản hợp lý, tránh tâm lý hoang mang trước những thông tin về sự sụp đổ của đồng bạc xanh.