Rủi ro đứt gãy cung ứng Cobalt đe dọa ngành xe điện

Ngành xe điện (EV) toàn cầu đang đối mặt với rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng cobalt lớn hơn dự kiến. Dù pin LFP không cobalt ngày càng phổ biến, khoảng 45% xe điện hiện nay vẫn phụ thuộc vào các dòng pin chứa cobalt như NMC và NCA do mật độ năng lượng cao.

Điểm nghẽn địa lý và sự phụ thuộc vào CHDC Congo

Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC) chiếm khoảng 70% đến 75% sản lượng cobalt thô toàn cầu. Chuỗi cung ứng tại đây cực kỳ dễ bị tổn thương bởi đình công, bất ổn địa chính trị và hạn ngạch xuất khẩu. Đáng chú ý, 94% cobalt được khai thác dưới dạng phụ phẩm của đồng và niken. Do đó, nguồn cung cobalt phụ thuộc lớn vào biến động giá của hai kim loại này thay vì nhu cầu thực tế từ ngành pin xe điện.

Thế độc quyền tinh chế của Trung Quốc

Trung Quốc hiện nắm giữ thế độc quyền gần như tuyệt đối trong khâu tinh chế hóa chất và sản xuất vật liệu pin cobalt. Thông qua chiến lược thâu tóm mỏ tại DRC, các doanh nghiệp Trung Quốc sở hữu hoặc tài trợ 15 trên 17 mỏ cobalt lớn nhất quốc gia này, kiểm soát phần lớn chuỗi cung ứng hạ nguồn.

Nhận định cho nhà đầu tư Việt Nam

Đối với nhà đầu tư Việt Nam, sự phụ thuộc của chuỗi cung ứng xe điện vào cobalt và Trung Quốc mở ra hai định hướng lớn. Thứ nhất, các doanh nghiệp sản xuất xe điện nội địa như VinFast cần đẩy mạnh tự chủ công nghệ pin (như LFP hoặc pin thể rắn) để giảm thiểu rủi ro địa chính trị. Thứ hai, nhà đầu tư nên chú ý đến cổ phiếu của các doanh nghiệp khai khoáng, vật liệu pin hoặc các doanh nghiệp phát triển công nghệ tái chế pin tại Việt Nam, vốn là xu hướng tất yếu khi nguồn cung khoáng sản thô ngày càng thắt chặt.