Xuất khẩu điện mặt trời Trung Quốc giảm, lo ngại kiểm soát công nghệ
Ngành năng lượng mặt trời Trung Quốc đang đối mặt với thách thức kép khi kim ngạch xuất khẩu liên tục sụt giảm và chính phủ nước này cân nhắc các biện pháp kiểm soát công nghệ sản xuất then chốt nhằm bảo vệ vị thế dẫn đầu toàn cầu.
Xu hướng sụt giảm kéo dài của xuất khẩu pin mặt trời
Theo dữ liệu hải quan mới nhất, xuất khẩu thiết bị điện mặt trời của Trung Quốc trong tháng 9 đã giảm 6,4% so với cùng kỳ năm ngoái. Tổng khối lượng tế bào quang điện và tấm pin xuất khẩu đạt 1,21 triệu tấn. Mặc dù có sự cải thiện nhẹ so với tháng 8, nhưng tính chung 9 tháng đầu năm 2024, kim ngạch xuất khẩu đã sụt giảm tới 9,5%.
Nguyên nhân chính dẫn đến sự sụt giảm này là do tình trạng dư thừa công suất khiến giá thành sản phẩm giảm sâu, cùng với đó là các rào cản thương mại ngày càng gia tăng từ Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) nhằm hạn chế sự thâm nhập của hàng hóa giá rẻ từ Trung Quốc.
Bắc Kinh cân nhắc siết chặt kiểm soát công nghệ lõi
Trong bối cảnh áp lực cạnh tranh quốc tế gia tăng, chính quyền Bắc Kinh đang xem xét áp đặt các lệnh hạn chế hoặc cấm xuất khẩu đối với khoảng 12 công nghệ sản xuất năng lượng mặt trời tiên tiến. Động thái này được xem là chiến lược nhằm ngăn chặn các quốc gia khác rút ngắn khoảng cách về công nghệ và duy trì sự thống trị của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng năng lượng tái tạo toàn cầu.
Tác động đến chuỗi cung ứng toàn cầu
Việc kiểm soát công nghệ có thể gây ra sự gián đoạn lớn cho các dự án năng lượng mặt trời tại nhiều quốc gia đang nỗ lực nội địa hóa sản xuất. Nếu các công nghệ sản xuất tấm pin hiệu suất cao bị hạn chế, chi phí chuyển đổi năng lượng xanh toàn cầu có nguy cơ tăng cao trong ngắn hạn.
Nhận định và lời khuyên cho nhà đầu tư Việt Nam
Đối với các nhà đầu tư tại Việt Nam, diễn biến này mang lại cả thách thức lẫn cơ hội. Việt Nam hiện là một trong những quốc gia xuất khẩu tấm pin năng lượng mặt trời lớn sang Mỹ (thường thông qua các công ty có vốn đầu tư Trung Quốc). Việc Trung Quốc kiểm soát công nghệ có thể ảnh hưởng đến nguồn cung linh kiện và máy móc cho các nhà máy tại Việt Nam. SmartInvestor khuyến nghị nhà đầu tư nên thận trọng với các doanh nghiệp năng lượng tái tạo phụ thuộc quá lớn vào công nghệ nhập khẩu từ Trung Quốc. Thay vào đó, hãy chú ý đến các doanh nghiệp có khả năng tự chủ một phần chuỗi cung ứng hoặc các đơn vị dịch vụ vận hành, bảo trì (O&M) vốn ít chịu ảnh hưởng trực tiếp từ các lệnh kiểm soát xuất khẩu này.