AI đe dọa việc làm: Phụ nữ đối mặt rủi ro lớn nhất
Làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những biến động lớn trên thị trường lao động toàn cầu, trong đó nhóm lao động nữ văn phòng được dự báo chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, tái hiện kịch bản từng xảy ra trong các cuộc cách mạng tự động hóa lịch sử.
Bài học lịch sử từ sự biến mất của nghề nhân viên tổng đài
Nhiều thập kỷ trước khi Siri, Alexa hay ChatGPT xuất hiện, những nữ nhân viên trực tổng đài điện thoại từng là trung tâm của mạng lưới thông tin liên lạc. Vào những năm 1940, gần 95% nhân viên tổng đài tại Mỹ là phụ nữ. Đây từng là công việc có thu nhập tốt, đòi hỏi đào tạo bài bản để xử lý hàng trăm cuộc gọi mỗi giờ.
Tuy nhiên, khi tập đoàn viễn thông AT&T triển khai hệ thống tổng đài tự động hóa quy mô lớn, khoảng 75.000 việc làm đã biến mất. Nghiên cứu từ Đại học Boston và Đại học Duke chỉ ra rằng cú sốc này khiến nhiều lao động nữ rơi vào cảnh mất nghiệp, phải chuyển sang làm các công việc thu nhập thấp hơn hoặc rời bỏ hoàn toàn lực lượng lao động.
Rủi ro từ AI đối với lao động nữ hiện đại
Các chuyên gia nhận định AI hiện nay tập trung mạnh vào các tác vụ mang tính lặp lại, xử lý số liệu và phân tích mẫu dữ liệu. Đây vốn là bản chất của các công việc hành chính, văn thư và thư ký – nơi phụ nữ hiện vẫn chiếm tới 90% nhân sự.
Báo cáo từ Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) cũng chỉ ra rằng cứ 10 phụ nữ ở các quốc gia có thu nhập cao thì có gần 1 người đang làm việc trong các ngành nghề chịu rủi ro cao nhất từ AI. Việc tái định hướng sự nghiệp thường gặp nhiều rào cản do phần lớn người lao động đã ổn định tại vị trí có thu nhập tối ưu của họ.
Nhận định cho nhà đầu tư Việt Nam
Đối với các nhà đầu tư tại Việt Nam, sự dịch chuyển này phản ánh xu hướng tối ưu hóa chi phí vận hành thông qua tự động hóa, đặc biệt trong các ngành dịch vụ, gia công quy trình doanh nghiệp (BPO), ngân hàng và bán lẻ. Doanh nghiệp ứng dụng AI hiệu quả để giảm thiểu chi phí nhân sự hành chính có thể cải thiện đáng kể biên lợi nhuận hoạt động. Ngược lại, nhà đầu tư cũng cần lưu ý đến các thách thức liên quan đến quản trị nhân sự (ESG), rủi ro chuyển đổi mô hình và nhu cầu cấp thiết về đào tạo lại lực lượng lao động để duy trì năng suất dài hạn trong kỷ nguyên số.